گروه تروریستی داعش، که در اوایل دهه ۲۰۱۰ با ادعای خلافت جهانی شناخته شد، پس از از دست دادن سرزمین های اصلی خود در عراق و سوریه، اکنون به فعالیت های پراکنده و شورشی محدود شده است. این گروه دیگر کنترلی بر قلمرو وسیع ندارد، اما هسته های کوچک آن در نقاط مختلف جهان فعال باقی مانده اند و توانایی انجام حملات تروریستی را دارند.
مناطق فعال داعش در خاورمیانه
پس از شکست سرزمینی، داعش به عنوان یک گروه شورشی در عراق و سوریه باقی مانده است. مناطق مرکزی و مرزی این کشورها به دلیل ضعف حاکمیت محلی، همچنان پایگاه های کوچک و پراکنده داعش محسوب می شوند. این مناطق عمدتاً بیابانی و کوهستانی هستند و امکان فعالیت مخفی و اجرای حملات محدود را فراهم می آورند. تمرکز داعش در این مناطق بیشتر بر عملیات کوچک، ترور و خرابکاری است.
شاخه خراسان و فعالیت های افغانستان
شاخه داعش خراسان (ISIS-K) در افغانستان فعال است و مناطق شمال، شمال شرق و مرزهای نزدیک تاجیکستان و پاکستان را تحت پوشش دارد. این گروه در افغانستان توانسته هسته های قدرتمندی ایجاد کند که امکان حمله به مناطق مرزی و عملیات گسترده را دارند. رقابت با طالبان و تلاش برای جذب نیروهای فارسی زبان باعث شده تا داعش گفتمان خود را متناسب با فرهنگ این مناطق تغییر دهد.
حضور داعش در آفریقا
در غرب آفریقا، داعش در کشورهایی مانند مالی، نیجریه و نیجر حضور دارد. صحرای آفریقا و مناطق دورافتاده به این گروه امکان فعالیت می دهد. در سومالی و موزامبیک نیز هسته های کوچک داعش فعال هستند و با گروه های تکفیری محلی همکاری دارند. با وجود این، داعش در آفریقا هرگز نفوذ گسترده ای مشابه عراق و سوریه پیدا نکرده است و تحت فشار دولت ها و واکنش علما محدود شده است.
فعالیت داعش در آسیای مرکزی
کشورهایی مانند تاجیکستان و ازبکستان گزارش هایی از حضور عناصر داعش داشته اند. این گروه با بهره گیری از نارضایتی های اجتماعی، فقر و محدودیت های سیاسی، جوانان مناطق فارسی زبان و تاجیک زبان را جذب می کند. تعداد جنگجویان این مناطق محدود اما فعال است و ارتباطات آن ها با دیگر پایگاه های داعش در عراق و سوریه برقرار است.
گفتمان و تغییرات ایدئولوژیک داعش
گفتمان داعش مبتنی بر جهادگرایی سلفی و ادعای خلافت جهانی است. پس از کاهش قلمرو، این گروه تاکتیک های خود را به عملیات شورشی، حملات تروریستی و بهره گیری از شبکه های اجتماعی تغییر داده است. مجله آنلاین “دابق” و پیام رسان های رمزنگاری شده همچنان ابزار اصلی تبلیغ ایدئولوژی آن ها هستند. تغییر زبان و تمرکز فرهنگی در افغانستان و آسیای مرکزی نمونه ای از تطبیق داعش با شرایط جدید است.
تاکتیک ها و استراتژی عملیاتی داعش
داعش از تاکتیک های مختلفی برای ادامه فعالیت خود استفاده می کند. بمب های کنار جاده ای، خودروهای انتحاری و حملات انفرادی همچنان ابزار اصلی این گروه هستند. استراتژی داعش تمرکز بر مناطق مرزی و فاقد حاکمیت قوی، ایجاد هسته های شورشی در آفریقا و آسیای مرکزی و تبدیل دستاوردهای نظامی به نفوذ سیاسی است. این گروه به دنبال ایجاد اختلال در ساختارهای قدرت محلی است تا حضور خود را پررنگ نگه دارد.
منابع مالی و تجهیزات داعش
پس از سقوط خلافت، منابع مالی گسترده داعش از دست رفته است، اما این گروه همچنان از روش های قاچاق، اخاذی و کمک های خصوصی برای تأمین مالی استفاده می کند. سلاح ها بیشتر از زرادخانه های قدیمی و غنائم جنگی تأمین می شوند. شبکه های اجتماعی و پیام رسان های رمزنگاری شده همچنان ابزار کلیدی جذب نیرو و گسترش پروپاگاندا هستند.
نظرات کاربران