آیا ایران میخواهد سامانه پدافند هوایی پاتریوت بخرد؟ ایران چند عدد پاتریوت دارد؟

آیا ایران قصد خرید سامانه پدافند هوایی پاتریوت را دارد؟

سامانه پدافند هوایی پاتریوت یکی از پیشرفته ترین سامانه های دفاع هوایی غربی و ساخت آمریکاست؛ اما هم اکنون این سؤال وجود دارد که آیا ایران می تواند یا می خواهد پاتریوت را خریداری کند یا این سامانه را در اختیار دارد؟

ایران نمی تواند پاتریوت بخرد

به دلیل قطع روابط دیپلماتیک و تحریم های نظامی سخت آمریکا علیه ایران، هیچ امکانی برای صادرات یا حتی مذاکره رسمی پیرامون خرید سامانه های دفاعی از جمله پاتریوت برای ایران وجود ندارد. آمریکا تنها به کشورهای همپیمان خود و مخالفان منطقه ای ایران این سامانه را واگذار کرده است. بنابراین نه تنها خرید این سامانه برای ایران مقدور نیست، بلکه اصولاً انتقال اطلاعات فنی آن نیز به ایران تحریم است.

ایران چند سامانه پاتریوت دارد؟

ایران هیچ سامانه پاتریوت در اختیار ندارد و تاکنون هیچ بخش یا زیرسیستمی از این سامانه وارد کشور نشده است. تمام پاتریوت ها متعلق به آمریکا و همسایگان همسو با آمریکاست. هیچ مدرک یا گزارشی از خرید، استفاده یا حتی انتقال غیرقانونی این تجهیزات به ایران وجود ندارد.

پاتریوت؛ ابزار دفاعی رقبا و مخالفان ایران

پاتریوت عملاً در خدمت رقبا و دشمنان منطقه ای و جهانی ایران قرار دارد و حتی برخی تجهیزات و نرم افزارهایش طوری طراحی شده که از انتقال و حتی استفاده غیرمجاز آن توسط کشورهای هدف جلوگیری شود. ایران در دهه های گذشته همواره هدف اصلی دکترین دفاع هوایی پاتریوت در منطقه بوده است.

ساختار فنی و اجزای پاتریوت

• ایستگاه کنترل آتش MSQ-104 روی کامیون M927 با رایانه های قدرتمند پردازش داده، نمایشگر، پیوندهای دیتا و دکل مخابراتی مرکزی.
• یگان ارتباطی OE-349 روی M927 با چهار آنتن بر دو دکل ۳۰ متری و تقویت کننده های UHF/VHF برای ارتباط برد بلند.
• سیستم تأمین برق EPP-3 با دو موتور دیزل ۱۵۰ کیلوواتی روی کامیون M977 با باک ۲۸۰ لیتری برای هر موتور (۸ ساعت عملیات مستقل).
• لانچر M901 با ۲ تا ۴ سیلوی موشک، کمپرسور، ژنراتور داخلی و فرمان پذیر با کابل فیبر نوری یا رادیوی VHF.
• موشک های MIM-104: مدل A (رهگیری جنگنده ها، ۷۰ کیلومتر)، مدل B (ارتقای الکترونیکی)، مدل C/PAC-2 (ضد موشک بالستیک، ۱۶۰ کیلومتر)، مدل D/E (فیوز پیشرفته/جستجوگر فعال)، مدل F/PAC-3 (جستجوگر فعال، لینك ۱۶، رادار جدید، ارتفاع تا ۲۰ کیلومتر و قدرت نابودی بیشتر).
• رادار: MPQ-53 (آرایه فازی غیرفعال، ۵۰۰۰ عنصر، ۱۲۰ درجه افقی، ۶۵ درجه عمودی)، MPQ-65 (PAC-3)، بر روی تریلر M860.
• LTAMDS نسل جدید رادار با جستجوی ۳۶۰ درجه و عملکرد پیشرفته تر، جایگزین رادارهای قبلی.

تاریخچه و پیشینه سامانه پاتریوت

پروژه SAM-D در سال ۱۹۶۱ آغاز شد و در ۱۹۶۷ شرکت Raytheon برنده توسعه آن گردید. نخستین شلیک آزمایشی سال ۱۹۷۳، نام «پاتریوت» از ۱۹۷۶ و ورود رسمی به خدمت ۱۹۸۴ ثبت شده است. سامانه به مرور نسل به نسل ارتقاء یافته و موشک های PAC-2 و PAC-3 را نیز شامل می شود.

ساختار عملیاتی و عملکرد میدانی

هر آتش بار پاتریوت (باتری) متشکل از ۴ تا ۶ لانچر بوده و به صورت گردانی متشکل از حدود ۶۰۰ سرباز و ۶۰ خدمه تخصصی اداره می شود. سامانه با ۳ نفر به طور خودکار قابل راه اندازی است و فرآیند عملیاتی شامل کشف، شناسایی، قفل، شلیک و هدایت تا لحظه انفجار است. PAC-3 در مسیر نهایی مستقل عمل می کند.

عملکرد رزمی پاتریوت در جهان

• جنگ خلیج فارس (۱۹۹۱): بیش از ۴۰ اسکاد عراقی رهگیری شد. برخی اشکالات نرم افزاری به بروز مرگ در ظهران انجامید (درصد موفقیت رسمی اما مورد تردید است).
• جنگ عراق (۲۰۰۳): رهگیری موفق موشک های بالستیک تاکتیکی اما سه حادثه آتش به خودی.
• اسرائیل: رهگیری چند پهپاد (۲۰۱۴)، هواپیمای سو-۲۴ و سو-۲۲ نیروهای سوری. موارد عدم موفقیت در برابر پهپادهای سوری ثبت شده است.
• عربستان: رهگیری اسکاد های یمن اما برخی حملات موفقیت آمیز علیه تأسیسات نفتی. آمار رهگیری ها محل تردید (خروج باتری ها در ۲۰۲۰)، رهگیری موشک بالستیک در ۲۰۲۱ (بر اساس گزارش Raytheon حدود ۱۵۰ رهگیری بین ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷).
• امارات: رهگیری موشک های بالستیک یمنی.
• لهستان و اوکراین: استقرار پاتریوت آمریکا در لهستان (۲۰۲۲)، تحویل به اوکراین (۲.۸۵ میلیارد دلار). اولین رهگیری موشک Kinzhal در اوکراین (مه ۲۰۲۳).

مقایسه پاتریوت با سامانه S-300

در اسناد فنی، سامانه S-300 روسی برد و سقف پروازی بیشتری دارد، اما پاتریوت در یکپارچگی شبکه محور و توان درگیری نقطه ای برتری دارد. PAC-3 با جستن منفعل و فعال امکان نابودی اهداف دارای مانور بالا را مؤثرتر کرده است.

کشورهای دارنده پاتریوت

آمریکا، آلمان، هلند، اسپانیا، یونان، اسرائیل، عربستان، امارات، کویت، کره جنوبی، ژاپن، مصر، تایوان، اردن، بحرین، قطر، رومانی، لهستان و اوکراین از جمله کشورهای دارنده این سیستم هستند.

قدرت بازدارندگی دفاعی ایران

در وضعیت کنونی، ایران به واسطه قدرت دفاعی و بازدارندگی نظامی خود تحت زعامت مقام معظم رهبری از امنیتی پایدار برخوردار است. تقویت بنیه دفاعی و تکیه بر سامانه های بومی و قدرت موشکی، راهبرد قطعی برای حفظ امنیت و تأمین منافع ملی کشور است. کسانی که تصور می کنند بدون توسعه مستمر توان پدافند و افزایش قدرت موشکی می توان حقوق ملت را از دشمنان پس گرفت، دچار خطا هستند؛ قدرت دفاعی ایران دلیل اصلی نشاندن آمریکا پای میز مذاکره بوده و اگر این قدرت نبود، قطعاً سناریوی عراق و افغانستان علیه ایران رقم می خورد.

پیشرفت فنی موشک ها و سامانه های پدافندی ایرانی باعث افزایش قدرت چانه زنی و ناامیدی دشمنان از سناریوهای حمله مستقیم شده است. سامانه هایی مانند Bavar-373 و Sayyad-3 توانایی پوشش گسترده و مقابله با تهدیدات متنوع را دارند و اکنون اصلی ترین پشتوانه امنیت داخلی و منطقه ای ایران هستند.

جمع بندی

ایران نه پاتریوت دارد، نه می تواند داشته باشد و نه نیازی به خرید آن احساس می کند؛ زیرا با تکیه بر قدرت بازدارندگی بومی و توان دفاع هوایی و موشکی داخلی، امنیت کشور را تأمین و حفظ کرده است. در نهایت توان نظامی و فناوری موشکی، رمز امنیت و بازدارندگی پایدار ایران است.