فریدون اسفندیاری؛ فیلسوف ایرانی که برای زنده شدن در آینده فریز شد
در میان نام های بزرگ علم، فلسفه و آینده پژوهی، یک نام ایرانی به شکلی منحصربه فرد می درخشد: فریدون اسفندیاری یا همان اف ام-۲۰۳۰. او نه تنها یک متفکر و نظریه پرداز برجسته در حوزه ترابشریت (Transhumanism) بود، بلکه با یک تصمیم شگفت انگیز پس از مرگ، نام خود را برای همیشه در تاریخ ثبت کرد. بیوگرافی فریدون اسفندیاری فراتر از یک زندگی نامه عادی است؛ این داستان مردی است که به آینده، علم و جاودانگی باوری عمیق داشت و تصمیم گرفت جسدش با نیتروژن مایع فریز شود به این امید که روزی در آینده دوباره به زندگی بازگردد.
این تصمیم جسورانه، او را به یکی از مشهورترین “بیماران” در دنیای سرمازیستی (Cryonics) تبدیل کرد. جسد او اکنون در میان صدها تن دیگر در بیابان های آریزونای آمریکا، در دمای انجماد مطلق نگهداری می شود و در انتظار روزی است که پیشرفت علم، بازگشت به حیات را ممکن سازد. اما این فرآیند دقیقا چگونه انجام می شود و چه فلسفه ای پشت آن نهفته است؟
ماجرای سرمازیستی یا Cryonics چیست؟
سرمازیستی یا کرایونیک، فرآیندی آزمایشی برای نگهداری بدن انسان یا حیوان در دمای بسیار پایین (معمولاً ۱۹۶- درجه سانتی گراد) پس از مرگ قانونی است. هدف اصلی این کار، متوقف کردن روند تجزیه سلولی و حفظ ساختار بیولوژیکی بدن، به ویژه مغز، با این امید است که فناوری های آینده قادر به ترمیم آسیب های ناشی از بیماری، کهولت سن و خود فرآیند انجماد باشند و فرد را دوباره به زندگی بازگردانند.
طرفداران این نظریه، مرگ را نه یک رویداد آنی، بلکه یک “فرآیند” می دانند. از نظر آن ها، لحظه ای که قلب از تپش می ایستد، پایان کار نیست، بلکه آغاز یک دوره زوال است که اگر به سرعت متوقف شود، قابل بازگشت خواهد بود. به همین دلیل، تیم های سرمازیستی تلاش می کنند تا در سریع ترین زمان ممکن پس از مرگ قانونی، فرآیند انجماد را آغاز کنند تا آسیب به سلول های مغزی به حداقل برسد.
بنیاد آلکور: نگهبان اجساد منجمد در دل بیابان آریزونا
یکی از مشهورترین و پیشروترین مراکز ارائه دهنده خدمات سرمازیستی در جهان، بنیاد تمدید حیات آلکور (Alcor Life Extension Foundation) است. این بنیاد که در سال ۱۹۷۲ در اسکاتسدیل، آریزونا تأسیس شد، میزبان جسد فریز شده فریدون اسفندیاری و بیش از ۲۰۰ انسان دیگر است. آلکور این نوید را به اعضای خود می دهد که با استفاده از پیشرفته ترین تکنیک ها، بدن یا مغز آن ها را برای دهه ها یا حتی قرن ها حفظ کند تا شاید روزی علم بتواند آن ها را به زندگی بازگرداند.
این مرکز دو گزینه اصلی پیش روی مشتریان خود قرار می دهد: انجماد کامل بدن که هزینه ای بالغ بر ۲۰۰ هزار دلار دارد، یا انجماد فقط سر و مغز (نوروپرزرویشن) که با هزینه ای حدود ۸۰ هزار دلار انجام می شود. فلسفه پشت انجماد سر این است که هویت، خاطرات و شخصیت یک فرد در ساختار مغز او ذخیره شده است و در آینده می توان با فناوری های پیشرفته، بدنی جدید برای آن مغز ساخت یا اطلاعات آن را در یک محیط دیجیتال بارگذاری کرد.
فرآیند پیچیده ویتریفیکیشن چگونه انجام می شود؟
برخلاف تصور عمومی که بدن ها به سادگی در یخ منجمد می شوند، آلکور از یک تکنیک بسیار پیشرفته تر به نام ویتریفیکیشن (Vitrification) یا شیشه ای سازی استفاده می کند. در این روش که فریدون اسفندیاری اولین انسانی بود که با این تکنولوژی جدید فریز شد، هدف جلوگیری از تشکیل کریستال های یخ در سلول ها است. کریستال های یخ مانند میلیون ها تیغ برنده عمل کرده و به دیواره سلولی آسیب جبران ناپذیری می زنند.
در فرآیند ویتریفیکیشن، بلافاصله پس از مرگ قانونی، خون بیمار از بدن خارج شده و با یک محلول محافظ سرمازدگی (Cryoprotectant) جایگزین می شود. این محلول ضد یخ پزشکی، آب درون سلول ها را به حالتی شیشه مانند و جامد تبدیل می کند بدون آنکه کریستال یخی تشکیل شود. سپس بدن به آرامی تا دمای ۱۹۶- درجه سانتی گراد سرد شده و در نهایت درون محفظه های غول پیکری به نام “دِوار” (Dewar) که با نیتروژن مایع پر شده اند، به صورت وارونه قرار می گیرد.
اف ام-۲۰۳۰؛ آینده پژوهی که به آینده پیوست
داستان فریدون اسفندیاری، مردی که در سال ۱۹۳۰ در بروکسل بلژیک متولد شد و حتی سابقه حضور در تیم ملی بسکتبال ایران در المپیک ۱۹۴۸ لندن را داشت، با تغییر نامش به اف ام-۲۰۳۰ (FM-2030) وارد مرحله جدیدی شد. این نام نمادین، بیانگر باور عمیق او به آینده بود. او معتقد بود سال ۲۰۳۰ یک سال جادویی خواهد بود؛ سالی که در آن پیری از بین می رود و انسان با کمک فناوری به جاودانگی دست پیدا خواهد کرد.
او نویسنده کتاب مشهور «آیا شما یک ترابشر هستید؟» بود و بسیاری از پیش بینی هایش در مورد فناوری های آینده مانند لقاح مصنوعی، خرید از راه دور و کنفرانس های تلفنی به حقیقت پیوست. در نهایت، زمانی که در ۱۸ تیر ۱۳۷۹ (۸ جولای ۲۰۰۰) بر اثر سرطان لوزالمعده درگذشت، طبق وصیتش عمل شد. او اولین فردی بود که با تکنیک پیشرفته ویتریفیکیشن در بنیاد آلکور منجمد شد و جسمش اکنون در کنار دیگر “بیماران” آلکور، در انتظار تحقق رویای بزرگش، یعنی بازگشت به زندگی در آینده ای روشن، آرمیده است. داستان فریدون اسفندیاری، نماد امید انسان به غلبه بر بزرگترین محدودیتش، یعنی مرگ است.
نظرات کاربران