فیلم سینمایی غوطه ور یکی از آثار متفاوت سال های اخیر سینمای ایران است که از همان زمان معرفی، توجه منتقدان و مخاطبان را به خود جلب کرد. دلیل اصلی این حساسیت، پرداختن مستقیم فیلم به موضوع همجنس گرایی در بستر یک داستان اجتماعی–جنایی است؛ موضوعی که تا پیش از این، در سینمای ایران یا نادیده گرفته می شد یا به شکل غیرمستقیم و نمادین به آن اشاره می کردند.
نکته ای که اهمیت «غوطه ور» را دوچندان می کند، این است که کارگردانی آن بر عهده جواد حکمی است؛ فیلم سازی که هم زمان دارای پیشینه حوزوی است. همین موضوع باعث شد بسیاری از مخاطبان بپرسند آیا این فیلم قرار است نگاه شعاری، قضاوت گرانه یا بیانیه محور داشته باشد یا با یک روایت سینمایی مواجه هستیم.
برخلاف تصور اولیه، «غوطه ور» تلاش می کند وارد فضای ملتهب قضاوت نشود و به جای صدور حکم، یک مسئله اجتماعی پنهان اما واقعی را در قالب داستان مطرح کند. فیلم نه در پی عادی سازی است و نه انکار، بلکه تمرکز خود را روی بحران های هویتی و جنسی و پیامدهای آن در زندگی افراد و جامعه می گذارد.
داستان فیلم غوطه ور؛ از یک پرونده جنایی تا کشف یک بحران پنهان
داستان «غوطه ور» از یک خط روایی آشنا در سینمای جنایی آغاز می شود؛ اما به تدریج وارد لایه هایی می شود که کمتر در سینمای ایران دیده ایم. محور اصلی روایت، شخصیتی به نام حسن کارخانه افسر است؛ افسر باتجربه پلیس آگاهی که با پرونده ای مرموز روبه رو می شود.
ماجرا از ناپدید شدن یک زن پس از تصادف آغاز می شود. در ظاهر، همه چیز شبیه یک پرونده معمولی است، اما با پیشرفت تحقیقات، سرنخ هایی به دست می آید که مسیر پرونده را به سمت روابط پنهان و پیچیده انسانی می برد. همین نقطه است که فیلم به آرامی وارد بحث همجنس گرایی می شود؛ نه به عنوان شوک روایی، بلکه به عنوان بخشی از واقعیت اجتماعی.
روایت تدریجی به جای افشاگری ناگهانی
یکی از نقاط قوت فیلم، انتخاب شیوه روایت است. «غوطه ور» به جای آنکه مسئله را به صورت مستقیم و شعاری مطرح کند، اجازه می دهد مخاطب همراه با شخصیت اصلی، لایه به لایه به حقیقت نزدیک شود. این روش باعث می شود موضوع حساس فیلم، در دل قصه حل شود و مخاطب احساس تحمیل پیام نداشته باشد.
در نهایت، پرونده جنایی به بستری تبدیل می شود برای نمایش بحران جنسی، فشارهای اجتماعی و پیامدهای پنهان کاری؛ مسائلی که محدود به یک شهر یا یک کشور نیستند و در جوامع مختلف دیده می شوند.
نگاه فیلم غوطه ور به همجنس گرایی؛ مسئله محور نه بیانیه ای
یکی از مهم ترین پرسش ها درباره فیلم «غوطه ور» این است که نگاه آن به موضوع همجنس گرایی چگونه است. برخلاف بسیاری از آثار بحث برانگیز، این فیلم تلاش نمی کند با صدور بیانیه یا موضع گیری مستقیم، مخاطب را به سمت نتیجه گیری خاصی هدایت کند.
به گفته کارگردان، هدف اصلی فیلم آسیب شناسی یک بحران اجتماعی است، نه تبلیغ و نه سانسور. فیلم نشان می دهد که نادیده گرفتن چنین مسائل حساسی، می تواند به فروپاشی فردی و اجتماعی منجر شود؛ مسئله ای که در دل داستان شخصیت ها قابل لمس است.
رعایت خطوط اخلاقی و روایی
از نظر اجرایی، «غوطه ور» با رعایت کامل حریم اخلاقی ساخته شده است. نه دیالوگ ها و نه سکانس ها وارد فضای تحریک آمیز یا خارج از عرف نمی شوند. پرداخت موضوع، کاملاً غیرمستقیم و مبتنی بر گفت وگو، نگاه و موقعیت های دراماتیک است.
این رویکرد باعث شده فیلم، به جای آنکه با ممیزی های شدید مواجه شود، بیشتر در سطح تحلیل اجتماعی و روان شناختی مورد بحث قرار بگیرد؛ اتفاقی که برای سینمای ایران، یک تجربه نسبتاً تازه محسوب می شود.
کارگردان و جایگاه فیلم غوطه ور در سینمای اجتماعی ایران
جواد حکمی با «غوطه ور» تلاش کرده مرزهای سینمای اجتماعی ایران را کمی جابه جا کند. او بارها تأکید کرده که دغدغه اش، بازتاب مسائل واقعی و در حال تغییر جامعه است؛ مسائلی که شاید تا چند سال پیش در اولویت نبوده اند، اما امروز نمی توان آن ها را نادیده گرفت.
فیلم «غوطه ور» به تهیه کنندگی سعید پروینی و محمدحسین هاشمی گلپایگانی ساخته شده و در جشنواره فیلم فجر ۱۴۰۴ به نمایش درآمد. حضور این فیلم در جشنواره، نشان دهنده تمایل سینمای ایران به مواجهه محتاطانه اما جدی با موضوعات حساس اجتماعی است.
در مجموع، «غوطه ور» را می توان تلاشی برای گفت وگو دانست؛ گفت وگویی آرام، قصه محور و به دور از شعار که مخاطب را به فکر وامی دارد. اگرچه این فیلم قرار نیست پاسخ قطعی بدهد، اما موفق می شود یک پرسش مهم را صادقانه مطرح کند؛ پرسشی درباره بحران هایی که زیر سطح جامعه جریان دارند.
نظرات کاربران