مدیران شایسته؛ فنداسیون آموزش و پرورش موفق
بی تردید پیشرفت آموزش و پرورش وابسته به حضور مدیران شایسته است؛ مدیرانی که بر اساس انتخابات منطقی، تخصصی و شفاف انتخاب شوند و ترکیبی از دلسوزی، تجربه و دانش مدیریتی را در عمل نشان دهند. اما متاسفانه در بسیاری مواقع شاهد این هستیم که فرآیند انتصاب مدیران در آموزش و پرورش شفاف و منطقی نیست و به دور از اصول حرفه ای و نیازهای سند چشم انداز نظام آموزشی کشور انجام می شود.
آقای وزیر، سوال ساده: آیا انتصابات بر مبنای شایستگی است؟
آیا امروز همان طور که معلم چندساحتی را مطالبه می کنید، مدیر چندساحتی را نیز انتخاب می کنید؟ اگر واقعا چنین است، چرا در عمل معیارهای غیرتخصصی، روابط سیاسی و جناحی، یا وابستگی های شخصی و ایدئولوژیک بر شایستگی تخصصی و تجربه ارجحیت دارد؟
شفافیت انتخاب مدیران حلقه گمشده این سال های وزارت آموزش و پرورش است. بارها دیده شده که فردی صرفا به دلیل فعالیت انتخاباتی، یا وابستگی به فلان جریان سیاسی جایگاه مدیریت را کسب می کند و نه به خاطر دانش مدیریتی یا سابقه آموزشی.
فقدان نظام آموزشی برای تربیت مدیران کارآمد
یکی از معضلات اساسی، نبود رشته مدیریت آموزشی و پرورشی در دانشگاه فرهنگیان است. این سوال مهم پیش می آید: با چه معیار و دانشی، یک دبیر شیمی، ریاضی یا تاریخ باید مدیر آموزشی شود؟ آیا واقعا صلاحیت حرفه ای وی با آزمون های استاندارد و منطقی سنجیده شده یا تنها معیار، توصیه، رابطه یا سابقه سیاسی است؟ جای گزینش منطقی و آزمون های تخصصی مدیریتی در انتصاباتِ فعلی خالی است و این امر منجر به عدم شفافیت و سردرگمی در مدیریت مدارس و ادارات شده است.
غلبه نگاه سیاسی بر شایستگی های علمی و مدیریتی
بی ثباتی مدیریتی در آموزش و پرورش ریشه ای سیاسی دارد. با تغییر کابینه یا نمایندگان مجلس، سونامی عزل و نصب ها به مدارس و ادارات نفوذ می کند. جابجایی گسترده مدیران در هر تغییر جناح، نه تنها سرنوشت نظام آموزشی را به چالش می کشد، بلکه استراتژی و برنامه ریزی آموزشی را هم دچار بی ثباتی می سازد.
متاسفانه معیار شایستگی و شایسته سالاری جای خود را به جناح سالاری، نماینده سالاری و حتی تلفن سالاری داده است و این موضوع، بر کیفیت نظام آموزشی تاثیر منفی و بلندمدت می گذارد.
غفلت از ظرفیت زنان و اقلیت ها در ساختار مدیریتی
حضور زنان توانمند و هم وطنان اهل سنت یا اقلیت های دیگر در ساختار مدیریتی آموزش و پرورش، بسیار کمرنگ است. آیا معیار شایستگی جنسیتی و اعتقادی دارد؟ در حالی که عدالت آموزشی شعار مطرح شده است، در واقعیت زنان متخصص و هم وطنان اهل سنت اغلب نادیده گرفته می شوند. تقویت تنوع مدیریتی موجب افزایش انگیزه، اعتماد و سطح کارآمدی کل مجموعه آموزش و پرورش خواهد شد.
وابستگی مدیریت به عوامل بیرونی؛ آفت بزرگ آموزش و پرورش
در برخی شهرها قدرت مدیر آموزش و پرورش حتی کمتر از دفتر نماینده مجلس است و با فشارهای بیرونی، تمام پیچ و مهره های سازمانی به چالش کشیده می شود. مدیر متکی به شایستگی خود کمتر تحت نفوذ عوامل برون سازمانی قرار می گیرد و می تواند تصمیمات تخصصی تر و بهتری اتخاذ کند.
راهکارها برای ارتقای شفافیت و شایسته سالاری
- استقرار نظام شفاف و منطقی گزینش برای مدیران در همه سطوح با اتکا به آزمون های استاندارد مدیریتی و نگاه چندساحتی
- کاهش نقش روابط سیاسی، جناحی و شخصی و افزایش وزن سوابق تخصصی و فنی در انتصاب افراد
- اعلام عمومی فرآیند انتخاب مدیر و انتشار سوابق و دلایل انتخاب هر فرد بر بستر شفافیت سازمانی
- توجه ویژه به توانمندی های زنان و اقلیت ها برای ایجاد عدالت و انگیزه در سیستم تعلیم و تربیت
- نظارت مستمر و ارتقای جایگاه صلاحیت حرفه ای در همه سطوح مدیریتی
جمع بندی
آقای وزیر، اگر عزم خروج از رابطه محوری و حرکت به سوی شایسته محوری را جدی بگیرید، کیفیت مدارس و نظام آموزشی کشور دگرگون خواهد شد. به امید آن روز که گزینش منطقی، علمی و فارغ از چالش های سیاسی و شخصی، فونداسیون مدیریت آموزش و پرورش شود.
نظرات کاربران