ماجرای پسری که ۳ سال حمام نرفت؛ اعتیاد به گوشی یا افسردگی پس از زلزله؟
در اتفاقی تکان دهنده که بازتاب گسترده ای در رسانه های ترکیه و شبکه های اجتماعی داشت، یک جوان ۲۳ ساله به نام باریش اوزبای، پس از حدود سه سال امتناع از رعایت بهداشت فردی و حمام نرفتن، با دخالت مقامات دولتی به یک مرکز مراقبتی منتقل شد. ویدئویی که از لحظه انتقال او برای استحمام اجباری منتشر شد، موجی از همدلی و نگرانی را در مورد وضعیت سلامت روان قربانیان بلایای طبیعی و همچنین پیامدهای پنهان اعتیاد به دنیای دیجیتال برانگیخت. این ماجرا صرفاً یک بی توجهی ساده به نظافت نبود، بلکه ریشه های عمیقی در یک تراژدی بزرگ تر داشت.
داستان باریش اوزبای، ساکن استان هاتای در جنوب ترکیه، نمونه ای دردناک از قربانیان خاموش زلزله ویرانگر سال ۲۰۲۳ (۱۴۰۱) است. این زلزله که جان بیش از ۵۰ هزار نفر را گرفت و خسارات جبران ناپذیری به بار آورد، زندگی باریش را برای همیشه دگرگون کرد. او در این حادثه تلخ، خانه و تعدادی از اعضای خانواده اش را از دست داد و این ضربه روحی شدید، او را به انزوایی مطلق کشاند.
ویدئوی جنجالی؛ لحظه انتقال باریش برای استحمام
تصاویر و ویدئویی که از لحظه انتقال باریش توسط مقامات دولتی برای استحمام و اصلاح مو پس از سه سال منتشر شد، به سرعت در شبکه های اجتماعی ترکیه وایرال شد. این ویدئو که چهره خسته و موهای ژولیده او را نشان می داد، موجی از تأسف، همدردی و بحث را در میان کاربران برانگیخت. بسیاری از مردم ضمن ابراز ناراحتی برای وضعیت این جوان، بر لزوم توجه بیشتر دولت و جامعه به بهداشت روانی آسیب دیدگان بلایای طبیعی تأکید کردند. این بازتاب رسانه ای گسترده، غفلت از پیامدهای روانی بلندمدت بحران ها را به یک موضوع داغ در سطح ملی تبدیل کرد.
باریش اوزبای کیست و چرا به این وضعیت دچار شد؟
باریش اوزبای یک جوان ۲۳ ساله اهل استان هاتای ترکیه است که تا پیش از زلزله ویرانگر، زندگی عادی خود را داشت. اما از دست دادن ناگهانی خانه و عزیزانش، او را دچار یک فروپاشی روانی شدید کرد که متخصصان آن را اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) تشخیص داده اند. این اختلال باعث شد او به طور کامل از جامعه و تعاملات اجتماعی کناره گیری کند.
نقش زلزله ترکیه در انزوای باریش
زلزله ۲۰۲۳ ترکیه نقطه عطف تراژیک زندگی باریش بود. مواجهه با مرگ، ویرانی و از دست دادن پناهگاه، مکانیسم های دفاعی روانی او را در هم شکست. او برای فرار از درد و واقعیت تلخ بیرونی، به دنیای درون خود و چهاردیواری خانه اش پناه برد. این انزوا به تدریج به یک سبک زندگی تبدیل شد که در آن، ابتدایی ترین اصول زندگی اجتماعی و بهداشت فردی به طور کامل نادیده گرفته می شد. او ارتباط خود را با دنیای واقعی قطع کرد و تمام وقت خود را در فضایی بسته، بدون هیچ گونه نظافتی سپری می کرد.
پناه بردن به دنیای دیجیتال؛ اعتیاد به گوشی و رایانه
در این دوران انزوای مطلق، تنها راه ارتباطی و سرگرمی باریش، گوشی موبایل و رایانه او بود. او تمام ساعات بیداری خود را صرف گشت وگذار در فضای مجازی، بازی های ویدیویی و هر فعالیتی می کرد که او را از فکر کردن به ترومای گذشته دور نگه دارد. این رفتار، نمونه ای کلاسیک از اعتیاد رفتاری است که به عنوان یک مکانیزم فرار از درد روانی عمل می کند. در واقع، اعتیاد او به گوشی نه علت اصلی، بلکه معلول و نشانه ای از یک بحران عمیق تر یعنی افسردگی شدید و PTSD بود. این وابستگی دیجیتال، انزوای او را تشدید کرد و باعث شد تا سه سال بدون حمام کردن، اصلاح مو و هرگونه نظافت شخصی زندگی کند.
ورود استاندار هاتای و واکنش مقامات دولتی
وضعیت نگران کننده باریش اوزبای سرانجام توجه مقامات محلی را به خود جلب کرد. پس از گزارش های مردمی و بررسی وضعیت او توسط کارشناسان، مشخص شد که این جوان نیازمند مداخله فوری پزشکی و روانی است. این موضوع به قدری جدی بود که شخص استاندار هاتای مستقیماً به ماجرا ورود کرد.
دستور مستقیم برای انتقال و درمان
با دستور مستقیم استاندار، تیمی از ماموران دولتی و مددکاران اجتماعی به محل زندگی باریش اعزام شدند. آن ها پس از صحبت با او و جلب رضایت نسبی، وی را از خانه خارج کرده و به یک مرکز مراقبتی و بهداشتی منتقل کردند. این اقدام که در قالب برنامه های «احیای اجتماعی هاتای» (که از ابتدای سال ۲۰۲۵ برای حمایت از آسیب دیدگان زلزله اجرا می شود) صورت گرفت، یک حرکت نمادین برای نشان دادن اهمیت رسیدگی به سلامت روان قربانیان بود.
نظرات کاربران