قطع اینترنت در افغانستان و توقف سیستم های قیمت دلار لحظه ای ایران
با قطع کامل اینترنت در افغانستان، بسیاری از سیستم های اعلام قیمت دلار لحظه ای ایران که به شبکه های خارج از کشور وابسته بودند، از کار افتادند. این رویداد نشان داد که بخش قابل توجهی از کانال های تلگرامی و صفحات اینستاگرامی بازار ارز ایران، توسط گردانندگانی در افغانستان اداره می شدند و نقش مستقیم در ایجاد نوسانات روانی در بازار داشتند.
وابستگی پلتفرم های ارزی به زیرساخت های خارجی
بررسی ها مشخص کرده است که زیرساخت ارتباطی بسیاری از کانال های ارزی به سرورهای خارج از کشور، از جمله افغانستان، متکی بوده و قطع اینترنت در این کشور توانست به سرعت انتشار نرخ های غیررسمی را متوقف کند. این وابستگی، نقطه ضعف مهمی برای شفافیت بازار ایران محسوب می شود.
نقش کانال های تلگرامی افغانستانی در نرخ سازی بازار ارز ایران
کانال هایی که تا پیش از قطع اینترنت افغانستان، قیمت دلار تهران و دلار هرات را لحظه ای منتشر می کردند، با تعیین نرخ های ساختگی، به شکاف بین نرخ رسمی و نرخ آزاد دامن می زدند. این نرخ ها معمولاً چند هزار تومان بالاتر از واقعیت اعمال می شد و سایر کانال ها و پیج ها، این آمار را بدون بررسی کپی و منتشر می کردند.
تأثیر روانی سازندگان نرخ غیررسمی
کارشناسان تاکید دارند که این شبکه ها بخشی از «اتاق های فرمان ارزی» خارج از کشور هستند که هدفشان ایجاد فشار روانی روی بازار و تحریک خریدهای هیجانی است. قطع اینترنت افغانستان به طور موقت دست این شبکه ها را از بازار کوتاه کرد.
جزئیات قطعی اینترنت افغانستان
طبق گزارش نت بلاکس، سطح دسترسی به اینترنت در افغانستان به کمتر از یک درصد رسیده که یک «خاموشی شدید ملی» توصیف شده است. طالبان اعلام کرده اند که این قطعی به تعطیلی حدود هشت تا نه هزار برج مخابراتی منجر شده و تمام بخش ها از جمله سرویس های بانکی و ارتباطی را مختل کرده است.
ابعاد محدودیت ارتباطی توسط طالبان
از اوایل سپتامبر، طالبان اقدام به کاهش سرعت اینترنت و قطع فیبر نوری در برخی ولایت ها کرده بود. در ولایت بلخ به دستور مستقیم رهبر طالبان، اینترنت فیبر نوری به طور کامل ممنوع شد.
تأثیر قطعی اینترنت بر بازار ارز ایران
قطع اینترنت افغانستان باعث شد برای ساعاتی نرخ سازی لحظه ای متوقف شود و بازار آزاد بدون انتشار نرخ های غیررسمی کار کند. این امر به آرامش نسبی معاملات نقدی و کاهش هیجانات در بازار ارز انجامید.
بازگشت احتمالی کانال ها و هشدار کارشناسان
از ساعت ۱۱:۱۵ برخی کانال ها با تغییر مسیر اتصال دوباره فعال شدند، اما کارشناسان هشدار می دهند بازگشت ناگهانی آن ها می تواند دوباره التهاب روانی و افزایش نرخ را به بازار تزریق کند.
پیامدهای شفافیت و ضرورت کنترل منبع اعلام قیمت ها
این اتفاق لزوم طراحی زیرساخت های داخلی برای اعلام قیمت ارز را پررنگ کرد. وابستگی به منابع خارجی نه تنها کنترل بازار را سخت تر می کند، بلکه امکان عملیات روانی از بیرون مرزها را نیز افزایش می دهد.
تجربه بازار ایران از این رویداد
قطع وابستگی به سرورهای خارجی و ایجاد یک سامانه ملی اعلام نرخ ارز، می تواند از تکرار چنین بحران هایی جلوگیری کرده و ابزارهای نرخ سازی را از دست شبکه های خارج از کشور خارج کند.
نظرات کاربران