شوک خروج ناگهانی کارگران افغان از بازار کار ایران
خروج ناگهانی نیروی کار افغانی از بازار کار ایران، به ویژه در بخش ساخت و ساز، بدون تردید با یک شوک همراه است. با ادامه روند اخراج فراگیر اتباع غیرمجاز، بازار کار در کوتاه مدت کاملاً متأثر شده و بسیاری از پروژه های عمرانی با کاهش سرعت یا توقف مواجه می شوند. براساس آمار رسمی، فقط در سال جاری ۸۰۰ هزار نفر از اتباع غیرمجاز از کشور خارج شده اند، در حالی که مجموع اتباع غیرمجاز تا ۲ میلیون نفر تخمین زده می شود.
نقش کلیدی افغان ها در صنعت ساختمان و شهرداری
کارگران افغان سال ها بخش بزرگی از نیروی کار ارزان و ماهر را در حوزه ساختمان، شهرک های صنعتی و خدمات شهری مانند فضای سبز و جمع آوری پسماند بر عهده داشته اند. براساس برآوردهای رسمی، ۷۵ تا ۸۰ درصد افغان های شاغل عمدتاً در ساخت و ساز، کارخانه های صنعتی و خدمات شهرداری فعالیت می کردند.
رکود ساخت و ساز با خروج اتباع غیرمجاز بدتر نمی شود
برخلاف نگرانی ها، کارشناسان بر این باور هستند که رکود بخش ساخت و ساز ایران، مدت ها پیش از آغاز روند اخراج اتباع غیرمجاز شکل گرفته است. دلایلی چون تورم بالا، کاهش قدرت خرید مردم و رکود اقتصادی، باعث شده فعالیت های عمرانی و ساختمانی در بیش از یک سال و نیم گذشته کاهش شدیدی داشته باشد. بنابراین، حذف ناگهانی نیروی کار افغان، اثر منفی حادی بر این بخش ندارد.
آموزش تدریجی و جایگزینی نیروی انسانی ایرانی
طی یک دهه گذشته، روند آموزش نیروی انسانی ایرانی برای ورود به بازار کار ساخت و ساز تقویت شده است. مراکز فنی و حرفه ای اقدام به آموزش مهارت های ساختمانی برای جوانان ایرانی و صدور کارت مهارت کرده اند. همچنین سازمان تامین اجتماعی طرح های حمایتی ویژه ای را برای پشتیبانی از کارگران ایرانی اجرایی کرده است تا جایگزینی نیروهای افغان با بومی، به صورت تدریجی و باثبات انجام شود.
چالش های جایگزینی افغان ها در بخش های دیگر
با اینکه روند جایگزینی در ساخت و ساز روند قابل قبولی داشته، اما در شهرک های صنعتی و شهرداری ها همچنان مشکلاتی وجود دارد. بسیاری از افغان ها علاوه بر کارگری، مسئولیت هایی همچون نگهبانی و سرایداری را نیز بر عهده داشته اند. برای جایگزینی کامل در این بخش ها، نیاز به هماهنگی بیشتر بین وزارت کشور، وزارت کار و کارفرمایان احساس می شود تا نیروهای بومی بتوانند جایگزین شوند.
خروج نیروی کار افغان؛ شوک کوتاه مدت، جبران یک ساله
خروج سریع افغان ها، در ابتدا شوک قابل توجهی به بازار کار وارد می کند، اما کارشناسان پیش بینی می کنند که با برنامه ریزی دقیق و حمایت قانونی ظرف یک سال آینده این کمبود جبران و جایگزین خواهد شد. ارتقاء مهارت کارگران ایرانی و حمایت جدی دولت نقش کلیدی در عبور از این شوک دارد تا هم منافع اقتصادی حفظ شده و هم امنیت شغلی نیروی کار ملی تضمین گردد.
جمع بندی
با توجه به آمادگی ساختارهای حمایتی و آموزشی کشور، جایگزینی تدریجی و هدفمند نیروی کار ایرانی به جای افغان های مهاجر، در صورت تداوم برنامه ریزی و توجه به نیازهای تخصصی، ظرف مدت یک سال قابل تحقق است. فرصت جدیدی برای جوانان ایرانی فراهم می شود تا با ورود به بازار کار ساخت و ساز، هم به رونق اقتصادی کشور کمک کنند و هم از اشتغال پایدار برخوردار شوند.
نظرات کاربران