صبح دوشنبه ۲۳ تیرماه، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در رأس هیأتی به دعوت رسمی همتای چینی خود تهران را به مقصد چین ترک کرد. این سفر در جریان اجلاس وزرای سازمان همکاری شانگهای انجام شده و گفتگوها پیرامون روابط راهبردی ایران و چین به ویژه در حوزه همکاری های دفاعی و خرید تسلیحات صورت گرفته است.
روابط نفتی و راهبردی ایران و چین بعد از جنگ اخیر
از محورهای مهم روابط ایران و چین، صادرات نفت ایران به چین در شرایط تحریمی است. بر اساس گزارش ها، چین اصلی ترین خریدار نفت ایران است و حتی پس از جنگ اخیر، در کنار ایران باقی مانده و ۹۰ درصد نفت خام صادراتی ایران را خریداری می کند. این نفت عمدتاً با تخفیف قابل توجه نسبت به بازار جهانی توسط چین دریافت می شود؛ تحولی که برای اقتصاد هر دو کشور اهمیت بالایی دارد.
اظهارات مقامات آمریکایی هم نشان می دهد که پس از اعلام آتش بس، واشنگتن فشار شدیدی بر پکن وارد نکرد تا واردات نفت ایران را کاهش دهد. ضمن اینکه نقش چین در میانجی گری در منطقه نیز همواره برجسته بوده و برخی حتی احتمال جایگزینی چین با عمان در مذاکرات هسته ای را مطرح می کنند؛ هرچند مقامات ایرانی آن را گمانه زنی می دانند.
نقش چین در تامین تسلیحاتی ایران؛ واقعیت یا شایعه؟
بعد از جنگ اخیر و آسیب به بخشی از سامانه های دفاعی و پدافندی ایران، بحث درباره فروش تجهیزات نظامی چین به ایران از جمله تحویل سامانه های موشکی و جنگنده، به شدت در رسانه ها مطرح شده است. طبق برخی گزارش های رسانه ای، ایران مذاکراتی برای خرید جنگنده چندمنظوره چنگدو جی-۱۰ سی (J-10C) با چین داشته است.
البته چین به طور رسمی، تحویل سامانه های دفاعی و پدافند هوایی به کشورهایی که در حالت مخاصمه قرار دارند را رد کرده و تاکید دارد صادرات نظامی به چنین کشورهایی زیر کنترل شدید است.
جزئیات مذاکرات برای خرید جنگنده
نشریه نیوزویک در گزارشی اعلام کرد با توجه به آسیب پذیری نیروی هوایی ایران در جنگ اخیر و تکمیل نشدن پروژه های نظامی مشترک با روسیه، ایران حالا نگاه ویژه ای به خرید جنگنده از چین دارد. کارشناسان معتقدند حضور جنگنده های موفق چینی در بحران شبه قاره، انگیزه ایران را برای دسترسی به چنین فناوری هایی افزایش داده است. مذاکرات سطح بالا درباره خرید جت های J-10C در دستور کار قرار گرفته است.
چین همچنان تمایل رسمی خود برای صادرات جنگنده را به کشورهای دوست اعلام کرده اما تأکید دارد هیچ گونه حمایتی از برنامه های نظامی تهاجمی ندارد. با این حال فشار برخی بازیگران بین المللی از جمله اسرائیل و آمریکا بر پکن برای توقف معاملات نظامی با تهران ادامه دارد.
کاهش یا استمرار حمایت روسیه و چین از ایران؟
پس از پایان جنگ و تشدید تحریم ها علیه ایران، برخی رسانه ها از کاهش حمایت تسلیحاتی روسیه و چین از تهران خبر دادند. با این حال، ایران همچنان در تلاش است روابط امنیتی، اقتصادی و نظامی خود را با چین و روسیه تقویت کند. پیچیدگی های موجود تعاملات تهران با این دو قدرت بزرگ شرقی، به ویژه پس از جنگ و تغییر معادلات منطقه ای، باعث شده این حمایت ها به شکل محتاطانه تر و با محوریت همکاری های اقتصادی و نفتی ادامه پیدا کند.
جمع بندی و چشم انداز روابط تسلیحاتی ایران و چین
حضور ایران در چین و مذاکرات سطح بالای اخیر، نشان از آن دارد که تهران به دنبال تقویت جایگاه دفاعی خود از مسیر همکاری با چین است. هرچند پکن فعلاً ملاحظه سیاست های بین المللی خود را دارد، اما سوابق همکاری در انرژی و فناوری های راهبردی نشان می دهد بهبود روابط نظامی دو کشور دور از دسترس نخواهد بود.
در نهایت، دسترسی ایران به تسلیحات نوین و مدرن بیش از گذشته، به تعاملات دیپلماتیک در سطح منطقه و جهان، میزان تاب آوری در برابر فشارهای بین المللی و سیاست های دو سویه با چین بستگی خواهد داشت.
نظرات کاربران