حمله مجری صدا و سیما به ظریف و روحانی در پی فعال شدن مکانیسم ماشه
همزمان با اعلام خبر بازگشت تحریم های بین المللی علیه ایران ذیل مکانیزمی موسوم به مکانیسم ماشه (Snapback)، یکی از مجریان سازمان صدا و سیما در یک برنامه زنده، حملات تندی را متوجه حسن روحانی، رئیس جمهور سابق، و محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه دولت او کرد. این مجری، تیم مذاکره کننده هسته ای و دولت دوازدهم را مقصر اصلی وضعیت فعلی و بازگشت تحریم ها دانست و سخنان آنان در گذشته مبنی بر عدم وجود چنین بندی در برجام را به چالش کشید.
این موضع گیری که به سرعت در شبکه های اجتماعی وایرال شد، فصل جدیدی از جدال های سیاسی داخلی بر سر توافق هسته ای (برجام) را گشود. در این برنامه، مجری با لحنی انتقادی اظهار داشت که مسئولان وقت، با اطمینان از نبود سازوکار بازگشت خودکار تحریم ها سخن می گفتند، در حالی که امروز کشور با پیامدهای آن روبرو شده است. این اتفاق، بار دیگر بحث های پیچیده پیرامون متن برجام و تعهدات طرفین را به سطح رسانه ها کشاند.
تحلیل چرایی حمله به دولت روحانی؛ مکانیسم ماشه چیست؟
برای درک عمق این انتقادات، ابتدا باید مفهوم مکانیسم ماشه را شناخت. این سازوکار که در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل به عنوان ضمانت اجرایی برجام گنجانده شده، به هر یک از اعضای اصلی توافق (شامل آمریکا، حتی پس از خروج) اجازه می دهد تا در صورت مشاهده نقض تعهدات از سوی ایران، فرایند بازگرداندن تمامی تحریم های بین المللی لغو شده را بدون نیاز به رأی گیری مجدد و با عبور از حق وتوی احتمالی چین و روسیه، فعال کند.
مقایسه اظهارات گذشته ظریف با وضعیت فعلی
ریشه اصلی حمله مجری صدا و سیما به ویدیویی بازمی گردد که در آن محمدجواد ظریف، پس از امضای برجام، با قاطعیت وجود بندی به نام «مکانیسم ماشه» یا «اسنپ بک» به شکلی که آمریکا بتواند یک جانبه تحریم ها را بازگرداند، رد می کند. او در آن مصاحبه توضیح داده بود که فرایند حل اختلاف در برجام پیچیده است و بازگشت تحریم ها به سادگی امکان پذیر نیست.
این ویدیو در روزهای اخیر به طور گسترده در فضای مجازی بازنشر شده و منتقدان دولت روحانی، آن را سندی برای اثبات “خوش بینی بیش از حد” یا “عدم صداقت” تیم مذاکره کننده می دانند. از نگاه این منتقدان، دولت وقت با پنهان کاری یا ساده انگاری، این “پاشنه آشیل” برجام را از افکار عمومی پنهان کرده بود. در مقابل، حامیان برجام معتقدند که تفسیر آمریکا از این بند، یک جانبه و غیرقانونی است و اظهارات ظریف در بستر حقوقی و با فرض پایبندی همه طرف ها به توافق بیان شده بود.
فیلم حمله تند مجری صداوسیما به روحانی و ظریف:
بازتاب سیاسی و رسانه ای فعال سازی اسنپ بک
فعال شدن مکانیسم ماشه، فارغ از صحت و سقم حقوقی آن، به مهم ترین خبر سیاسی و اقتصادی ایران تبدیل شده است. این رویداد که با تلاش دولت دونالد ترامپ در آمریکا و با همسویی سیاستمدارانی چون بنیامین نتانیاهو در اسرائیل پیگیری شد، تبعات گسترده ای برای اقتصاد ایران در پی خواهد داشت. در چنین شرایطی، رسانه ها و جریان های سیاسی داخلی به دنبال یافتن مقصر اصلی این اتفاق هستند.
جدال سیاسی بر سر مقصر دانستن یکدیگر
حمله مجری صدا و سیما به روحانی و ظریف، نمونه ای بارز از این جدال سیاسی است. یک جریان، دولت پیشین را به دلیل پذیرش چنین بندی در توافقنامه مقصر می داند و معتقد است برجام از ابتدا توافقی ضعیف و پر از ایراد بوده است. در مقابل، جریان دیگر، خروج یک جانبه آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ را عامل اصلی تمام مشکلات بعدی می داند و تأکید می کند که اگر دولت ترامپ به تعهدات خود پایبند می ماند، هرگز کار به اینجا نمی رسید.
این دوگانگی دیدگاه، جامعه را نیز دچار سردرگمی کرده است. در حالی که فشارهای اقتصادی ناشی از تحریم ها بر زندگی روزمره مردم سایه افکنده، دعواهای سیاسی بر سر اینکه «چه کسی مقصر بود» همچنان ادامه دارد و چشم انداز روشنی برای خروج از این بحران ارائه نمی شود.
نظرات کاربران