ماجرای عروسک های موهن مرتضی و مرضیه چیست و چرا توهین به مقدسات است؟

ماجرای عروسک های مرتضی و مرضیه؛ توهین یا غفلت؟

اخیراً در فضای مجازی و بازارهای آنلاین ایران، جنجالی بر سر فروش عروسک هایی با نام های «مرتضی» و «مرضیه» به پا شد که واکنش های گسترده ای را در پی داشت و به ورود دستگاه قضایی منجر گردید. این عروسک ها که به عنوان اسباب بازی های ضداسترس یا «فیجت» به فروش می رسیدند، به دلیل نام گذاری و شکل ظاهری شان، از سوی بسیاری از کاربران و نهادها به عنوان توهین به مقدسات تلقی شدند. در این مقاله به صورت کامل به بررسی این ماجرا، دلایل توهین آمیز بودن آن و واکنش های صورت گرفته می پردازیم.

این عروسک های جنجالی دقیقاً چه بودند؟

برای درک عمق ماجرا، ابتدا باید با ماهیت این محصولات آشنا شویم. این عروسک ها صرفاً اسباب بازی های ساده ای نبودند، بلکه ترکیب نام، شکل و کاربرد آن ها بود که حساسیت ها را برانگیخت.

طراحی و کاربرد عروسک ها

عروسک های معروف به «مرتضی» و «مرضیه» در واقع نوعی اسباب بازی فیجت ضداسترس بودند که اغلب از مواد نرم و انعطاف پذیر (مانند شن یا مواد پلیمری) ساخته شده اند. این محصولات با عناوینی چون «عروسک کتک خور» یا «فیجت گوریل شنی» در پلتفرم های فروش آنلاین مانند دیجی کالا، باسلام و صفحات اینستاگرامی عرضه می شدند. کاربرد اصلی آن ها، فشردن، کشیدن یا حتی ضربه زدن به منظور تخلیه استرس و تنش های عصبی تبلیغ می شد.

شکل ظاهری و نمادگرایی

نکته قابل توجه دیگر، شکل ظاهری این عروسک ها بود. آن ها عمدتاً به شکل حیواناتی مانند گوریل بدنساز، میمون یا خوک طراحی شده بودند. در فرهنگ عمومی و مذهبی، این حیوانات گاهی نماد تحقیر، تمسخر یا نجاست (در مورد خوک در دین اسلام) تلقی می شوند. ترکیب این شکل ظاهری با نام های مقدس، هسته اصلی جنجال را تشکیل داد.

چرا این عروسک ها توهین به مقدسات تلقی شدند؟

اعتراضات به این عروسک ها ریشه در سه عامل کلیدی داشت: قداست نام ها، تضاد با شکل ظاهری و کاربرد تحقیرآمیز، و زمان بندی نامناسب عرضه این محصولات.

تقدس نام های «مرتضی» و «مرضیه»

مهم ترین دلیل توهین آمیز تلقی شدن این عروسک ها، نام گذاری آن ها بود. «مرتضی» از القاب مبارک امام علی (ع)، امام اول شیعیان، به معنای «پسندیده شده» است. همچنین، «مرضیه» یکی از القاب برجسته حضرت فاطمه زهرا (س)، دختر پیامبر اسلام، به معنای «کسی که خداوند از او راضی است» می باشد. استفاده از این نام های مقدس که برای شیعیان از احترام و قداست بالایی برخوردارند، برای عروسک هایی با ویژگی های ذکر شده، حساسیت برانگیز بود.

تضاد شکل و کاربرد با قداست نام ها

قرار گرفتن نام های مقدس «مرتضی» و «مرضیه» بر روی عروسک هایی با ظاهر حیواناتی چون گوریل و خوک، و تبلیغ آن ها به عنوان ابزاری برای «کتک خوردن» و «له شدن» جهت کاهش استرس، از سوی جامعه مذهبی به عنوان یک قبح شکنی آشکار و اهانت مستقیم به ساحت این شخصیت های بزرگ دینی تلقی شد. این اقدام نوعی بی احترامی و عادی سازی توهین به مقدسات تلقی گردید.

هم زمانی با ایام مذهبی

عرضه و تبلیغ گسترده این عروسک ها در آستانه ایام فاطمیه (ایام سوگواری شهادت حضرت فاطمه «س»)، حساسیت ها را دوچندان کرد. این هم زمانی باعث شد تا این اقدام از یک غفلت تجاری صرف، به یک حرکت هدفمند یا حداقل یک بی مبالاتی بزرگ در زمینه مسائل فرهنگی و مذهبی تعبیر شود و واکنش های تندتری را به دنبال داشته باشد.

واکنش ها و اقدامات قانونی صورت گرفته

جنجال ایجاد شده به سرعت از سطح شبکه های اجتماعی فراتر رفت و به واکنش های رسمی و اقدامات قضایی منجر شد تا با عوامل تولید و توزیع این محصولات برخورد شود.

اعتراضات گسترده مردمی و راه اندازی کارزار

با انتشار تصاویر و ویدیوهای این عروسک ها، موجی از اعتراض در شبکه های اجتماعی به راه افتاد. کاربران با ایجاد هشتگ ها و راه اندازی کارزارهای آنلاین در پلتفرم هایی مانند «فارس من»، خواستار برخورد قانونی با تولیدکنندگان و فروشندگان شدند. در یکی از این کارزارها، هزاران نفر با امضای طوماری، رسماً اعلام جرم کرده و پیگیری قضایی موضوع را مطالبه کردند.

ورود قوه قضاییه و دستور دادستانی تهران

در پی افزایش اعتراضات و گزارش های متعدد، دادستانی تهران به موضوع ورود کرد. دادستان تهران به ضابطین قضایی دستور داد تا عوامل اصلی پشت صحنه طراحی، تولید، توزیع و تبلیغ این عروسک های موهن را شناسایی کرده و پس از تشکیل پرونده، آن ها را به دستگاه قضایی تحویل دهند. مرکز رسانه قوه قضاییه نیز اعلام کرد هرچند بسیاری از فروشندگان خرد از ماهیت توهین آمیز این محصولات بی اطلاع بوده اند، اما جریان اصلی و سرمنشأ این اقدام باید شناسایی و با آن برخورد شود. به دنبال این دستور، فروش این محصولات در فروشگاه های آنلاین متوقف و کالاها ناموجود شدند.