مردم دیگر توان مصرف گوشت قرمز را ندارند! علت حذف شدن گوشت از سفره ها
گوشت قرمز به عنوان یکی از مهم ترین منابع پروتئین حیوانی در ایران، طی سال های اخیر به کالایی لوکس برای بسیاری از خانوارها تبدیل شده است. بررسی های آماری و میدانی نشان می دهند که مصرف سرانه گوشت قرمز به طور چشمگیری کاهش یافته و توان خرید مردم به نصف رسیده است. پرسش اینجاست: چرا چنین اتفاقی افتاده است؟ و تبعات آن برای جامعه چیست؟
پروتئین؛ ستون فقرات امنیت غذایی جامعه
به گفته مهدی ناظری، کارشناس حوزه کشاورزی، پروتئین به عنوان مهم ترین بخش از سبد غذایی نقشی حیاتی در سلامت و امنیت غذایی جامعه دارد. با این حال، طی ۱۵ سال گذشته سیاست های اقتصادی به گونه ای تعریف شده اند که گویی تأمین پروتئین با کیفیت به خصوص گوشت قرمز از اولویت ها خارج شده است.
تحلیل آماری؛ سقوط قدرت خرید مردم در مقابل افزایش قیمت گوشت
در حالی که قیمت گوشت گوسفندی از ۱۰ هزار تومان در سال ۱۳۹۰ به ۷۰۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۴ رسیده است (افزایش ۷۰ برابری)، حداقل حقوق در همین بازه صرفاً ۳۷ برابر شده است. این یعنی قدرت خرید خانواده ها برای گوشت قرمز نصف یا حتی کمتر شده است.
مقایسه قیمت گوشت مرغ و گوشت قرمز
- قیمت گوشت مرغ: از ۲,۵۰۰ تومان (سال ۱۳۹۰) به ۸۶,۰۰۰ تومان (سال ۱۴۰۴)
- قیمت گوشت گوساله: از ۷,۵۰۰ تومان به حدود ۵۵۰,۰۰۰ تومان
- قیمت گوشت گوسفندی: از ۱۰,۰۰۰ تومان به بیش از ۷۰۰,۰۰۰ تومان
مقابله با گرانی گوشت مرغ با موفقیت نسبی همراه بوده، اما در مورد گوشت قرمز داستان متفاوت است.
از دامپروری تا دامداری؛ مشکل ساختاری تولید گوشت قرمز
تولید گوشت قرمز بر خلاف گوشت مرغ، همچنان به روش های سنتی و غیر صنعتی انجام می شود. نبود زنجیره تأمین یکپارچه، ضعف در اصلاح نژاد دام، عدم دسترسی به خوراک یارانه ای و نقش پررنگ واسطه ها باعث شده قیمت تمام شده گوشت به طرز وحشتناکی افزایش یابد.
عوامل مؤثر بر افزایش قیمت گوشت قرمز:
- دامداری سنتی و غیر بهینه
- هزینه های بالای خوراک دام وارداتی
- حذف ارز ترجیحی برای واردات گوشت
- ضعف در مدیریت بازار و تخصیص یارانه ها
حذف ارز ترجیحی؛ آغاز بحران واقعی
در سال ۱۴۰۱ با حذف ارز ترجیحی ۴۲۰۰ تومانی برای واردات گوشت، قیمت ها به شدت افزایش یافتند. گرچه این اقدام با عنوان اصلاح یارانه ها توجیه شد، اما در عمل منجر به شوک قیمتی شدید و افت ناگهانی تقاضا شد. از آن زمان مصرف سرانه گوشت قرمز از ۱۳.۳ کیلوگرم به حدود ۶ کیلوگرم کاهش یافته است.
تغییرات در سفره مردم؛ جایگزینی مرغ به جای گوشت قرمز
با افزایش قیمت گوشت قرمز، مردم ناچار به جایگزینی آن با گوشت مرغ شدند. طبق داده های رسمی:
- مصرف سرانه گوشت قرمز از ۱۲ کیلوگرم به ۸ کیلوگرم (و کمتر) رسیده
- مصرف سرانه مرغ از ۲۴ کیلوگرم به حدود ۳۰ تا ۳۲ کیلوگرم افزایش یافته
افشین صدر دادرس، مدیرعامل اتحادیه دام سبک کشور می گوید: «این جایگزینی، اگرچه راه حلی کوتاه مدت است اما از لحاظ کیفیت تغذیه ای آسیب زاست.»
پیامدهای کاهش مصرف گوشت قرمز بر سلامت عمومی
گوشت قرمز سرشار از پروتئین، آهن و ویتامین B۱۲ است و کاهش دسترسی به آن می تواند مشکلاتی جدی برای سلامت عموم جامعه به همراه داشته باشد:
- سوءتغذیه و کاهش توده عضلانی
- کوتاهی قد و اختلال رشد در کودکان
- کم خونی ناشی از فقر آهن به خصوص در زنان و سالمندان
- ضعف سیستم ایمنی و ابتلا به بیماری های عفونی
- مشکلات عصبی ناشی از کمبود ویتامین B۱۲
راهکارهای خروج از بحران
راهکارهای کوتاه مدت:
- واردات دام نیمه پروار از کشورهایی نظیر پاکستان و آسیای میانه
- اختصاص سریع یارانه خوراک دام به دامداران
- تزریق مجدد گوشت به قیمت تنظیم بازار در میادین و فروشگاه ها
راهکارهای بلندمدت:
- صنعتی سازی دامداری و اصلاح نژاد دام ها برای افزایش بهره وری
- تشکیل زنجیره های یکپارچه تولید از پرورش تا بسته بندی و توزیع
- سرمایه گذاری در تحقیقات ژنتیکی و تغذیه دام
نقش دولت در کنترل بحران غذایی
با توجه به شرایط فعلی، نقش دولت بیش از هر زمان دیگری حیاتی است. اگر برنامه ریزی برای تولید داخلی و تأمین گوشت قرمز با نگاه مدیریتی و هدفمند صورت نگیرد، خانواده های بیشتر، به ویژه اقشار پایین و متوسط جامعه، با سوءتغذیه، فقر آهن و پایین آمدن توان جسمی و فکری مواجه خواهند شد.
جمع بندی
کاهش توان خرید مردم برای گوشت قرمز، صرفاً یک نبود کالا یا افزایش قیمت معمول نیست؛ بلکه نشانه ای از یک بحران عمیق اجتماعی، اقتصادی و بهداشتی در کشور است. اگر سیاست های دولت در این زمینه اصلاح نشود، سلامت ملی، امنیت غذایی و حتی آینده جامعه ای پویا و سالم در معرض خطر جدی قرار می گیرد.
نظرات کاربران