هفته اول اقتصاد ایران پس از فعال شدن مکانیسم ماشه
با قطعی شدن فعال سازی مکانیسم ماشه، نه تنها فضای سیاسی بلکه بازارهای اقتصادی ایران به شدت حساس می شوند. تجربه های گذشته نشان می دهد که حتی شایعه اعمال تحریم های جدید کافی است تا در همان روزهای نخست، بازار ارز و طلا واکنش تندی نشان دهند. افزایش نرخ دلار معمولاً اولین نشانه از بروز تغییرات روانی و انتظارات تورمی در جامعه است.
اثر روانی تحریم ها بر رفتار اقتصادی
بازار ایران بیش از هر زمان دیگری نسبت به سیگنال های سیاسی واکنش روانی نشان می دهد. با انتشار خبر بازگشت قطعنامه های شورای امنیت، بسیاری از سرمایه گذاران و مردم عادی پیش از وقوع تغییرات واقعی، اقدام به خرید و ذخیره دارایی می کنند. این رفتار که بر پایه بی اعتمادی به آینده شکل می گیرد، عرضه کالا را کاهش و قیمت ها را بالا می برد.
تحریم های سازمان ملل در برابر تحریم های آمریکا
با وجود آنکه تحریم های اروپا و سازمان ملل از نظر فنی محدودتر از تحریم های ایالات متحده هستند، اما تاثیر روانی آن ها می تواند مشابه یا حتی بیشتر باشد. آمریکا با تحریم های فراسرزمینی خود، راه های دسترسی ایران به نظام مالی جهانی را بسته و صادرات نفت را محدود کرده است. در چنین شرایطی، افزودن لایه جدیدی از تحریم ها از سوی اروپا، ذهنیت «انزوای دائمی» را تقویت می کند.
بازار ارز و طلا؛ اولین خط مقدم
- افزایش تقاضا برای خرید دلار و یورو در بازار آزاد.
- افزایش قیمت سکه و طلای آبشده به دلیل رشد انتظارات تورمی.
- تغییر رفتار معامله گران و افزایش موج سفته بازی.
هفته اول؛ کسری بودجه و فشار تورمی
در هفته نخست اجرای تحریم ها، دولت ناچار به افزایش عرضه ارز یا کنترل های اداری شدیدتر در بازار خواهد بود تا از جهش های سنگین جلوگیری کند. اما با محدود شدن درآمدهای ارزی و افزایش هزینه واردات، فشار تورمی تشدید می شود. نتیجه این روند، کوچک شدن قدرت خرید مردم و ایجاد نارضایتی اجتماعی بیشتر است.
پیامدهای سیاسی و انزوای اقتصادی
فعال شدن مکانیسم ماشه می تواند مسیر بازگشت ایران به مذاکرات سازنده با اروپا را دشوارتر از همیشه کند. ایجاد اجماع سیاسی علیه ایران در اروپا، برگشت تحریم ها را پیچیده کرده و احتمالاً ایران را وارد دوره ای طولانی از انزوای بین المللی خواهد کرد. این انزوا به طور غیرمستقیم بر سرمایه گذاری داخلی و خارجی نیز اثر منفی خواهد گذاشت.
رفتار فعالان اقتصادی در هفته اول
کارآفرینان و صاحبان مشاغل کوچک احتمالاً خرید مواد اولیه را جلو خواهند انداخت تا پیش از گران شدن کالاها، ذخایر خود را افزایش دهند. این رفتار زنجیره ای موجب کاهش موجودی بازار و افزایش بیشتر قیمت ها می شود. فعالان بازار سرمایه نیز ممکن است از سهم های صادرات محور استقبال کنند و بخش زیادی از سرمایه از بازار پول به حوزه های امن تر جابجا شود.
درس های تاریخ اقتصادی ایران
تجربه سال های قبل نشان داده که محرک های روانی ناشی از تصمیمات سیاسی خارجی می توانند در بازه کوتاه مدت، دامنه تغییرات قیمت را چند برابر کنند. هفته اول پس از فعال شدن مکانیسم ماشه می تواند معیاری باشد برای سنجش مقاومت اقتصاد ایران و توان دولت در مدیریت بحران.
نظرات کاربران