تصمیم حذف کالابرگ دهک های بالای هفت را باید یکی از مهم ترین اصلاحات ساختاری در سیاست های حمایتی دولت دانست؛ تصمیمی که مستقیماً به هدفمند سازی یارانه ها و کنترل فشار بر منابع بودجه ای کشور مربوط می شود. طبق اظهارات رسمی کمیسیون برنامه و بودجه، دولت به این جمع بندی رسیده که ادامه پرداخت کالابرگ به همه دهک ها نه تنها کارآمد نیست، بلکه موجب اتلاف منابعی می شود که می تواند به اقشار آسیب پذیر اختصاص پیدا کند.
بر اساس برنامه جدید، کالابرگ صرفاً به دهک های اول تا هفتم درآمدی تعلق می گیرد و سه دهک بالای جامعه از این چرخه حذف می شوند. این تغییر در شرایطی رخ می دهد که حجم پرداخت های نقدی و غیرنقدی دولت به سطح بی سابقه ای رسیده و تداوم آن بدون اصلاح، فشار مستقیمی بر اقتصاد کلان وارد می کند.
منطق حذف دهک های پردرآمد از کالابرگ
از نگاه سیاست گذاران، دهک های هشتم تا دهم به دلیل سطح درآمد، دارایی و الگوی مصرف، نیازی به حمایت کالابرگی ندارند. حذف این گروه ها می تواند تمرکز نظام حمایتی را به سمت خانوارهایی ببرد که بیشترین آسیب را از تورم مواد غذایی و هزینه های معیشتی دیده اند. این رویکرد با استانداردهای عدالت توزیعی و تجربه بسیاری از کشورهای در حال توسعه هم راستا است.
- افزایش کارایی منابع یارانه ای
- کاهش کسری بودجه پنهان
- هدف گیری دقیق تر خانوارهای کم درآمد
ابعاد بودجه ای کالابرگ و یارانه ها در لایحه سال آینده
بررسی ارقام بودجه نشان می دهد که دولت در سال آینده با حجمی سنگین از تعهدات یارانه ای مواجه است. طبق اعلام رسمی، مجموع پرداخت های حمایتی شامل ۳۰۰ همت یارانه نقدی، ۹۹۶ همت کالابرگ و ۱۵۰ همت مستمری خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد خواهد بود. این ارقام در مجموع به حدود ۱۴۴۶ هزار میلیارد تومان می رسد که معادل حدود ۲۳ درصد کل منابع کشور است.
چنین سهمی از بودجه، عملاً نشان می دهد که یارانه ها به یکی از بزرگ ترین سرفصل های هزینه ای دولت تبدیل شده اند. ادامه این روند بدون پالایش دهک های غیرنیازمند، می تواند تعادل مالی دولت را در سال های آینده با چالش جدی مواجه کند.
مقایسه پرداخت یارانه با درآمدهای نفتی
نکته قابل توجه این است که حجم پرداخت نقدی دولت حتی از درآمدهای نفتی نیز پیشی گرفته است. برآوردها نشان می دهد میزان پول نقدی که دولت در قالب یارانه و حمایت پرداخت می کند، حدود ۵.۵ برابر منابع حاصل از صادرات نفت در بودجه سال آینده است. این مقایسه به خوبی نشان می دهد چرا اصلاح سیاست کالابرگ به یک ضرورت تبدیل شده است.
- افزایش وابستگی بودجه به منابع ناپایدار
- کاهش قدرت مانور دولت در سرمایه گذاری
- ریسک تشدید تورم در صورت تداوم پرداخت ها
صرفه جویی بزرگ با حذف سه دهک بالا از کالابرگ
یکی از مهم ترین پیامدهای حذف کالابرگ دهک های بالای هفت، صرفه جویی قابل توجه در منابع عمومی است. برآوردها نشان می دهد اگر سه دهک پردرآمد از چرخه کالابرگ کنار گذاشته شوند، رقمی در حدود ۲۴۸ هزار میلیارد تومان آزاد می شود؛ عددی که تقریباً معادل کل منابع نفتی پیش بینی شده در بودجه است.
این میزان صرفه جویی می تواند به شکل هدفمند برای تقویت سبد غذایی دهک های پایین، افزایش اعتبار کالابرگ یا حتی کاهش کسری بودجه مورد استفاده قرار گیرد. به همین دلیل، بسیاری از کارشناسان اقتصادی این تصمیم را گامی دیرهنگام اما ضروری می دانند.
ارتباط حذف کالابرگ با تبعات حذف ارز ترجیحی
پس از حذف ارز ترجیحی، دولت برای جبران فشار قیمتی، پرداخت های نقدی گسترده ای را آغاز کرد. این پرداخت ها که در ابتدا موقتی تلقی می شد، امروز به بیش از ۳۲ درصد کل منابع بودجه کشور رسیده است. حذف کالابرگ دهک های بالا در واقع تلاشی برای اصلاح همین اجرای نادرست و بازگرداندن تعادل به سیاست های حمایتی است.
در صورت اجرای دقیق این سیاست، انتظار می رود فشار مالی دولت کاهش یافته و منابع به شکلی عادلانه تر میان اقشار هدف توزیع شود؛ موضوعی که مستقیماً بر امنیت غذایی و ثبات معیشتی دهک های پایین اثرگذار خواهد بود.
نظرات کاربران