هشدار درباره طبقاتی شدن آب در تهران و شهرهای بزرگ
بحران آب در تهران و شهرهای اطراف وارد مرحله ای جدید و نگران کننده شده است. از هفته گذشته، بسیاری از ساکنان پایتخت و مناطق حومه با قطع طولانی آب یا کاهش شدید فشار روبه رو شدند. این در حالی است که شرکت آب و فاضلاب با انکار قطع سراسری، اذعان دارد که فقط افت فشار لحاظ شده، اما صحنه واقعی شهرها چیز دیگری را روایت می کند.
طبق اعلام مدیرعامل آبفا، مردم باید خود را برای خرید تانکر و پمپ آب آماده کنند. این پیام، به نوعی اعلام رسمی شروع دوران طبقاتی شدن آب است؛ یعنی اگر واقعاً به آب نیاز دارید، باید حداقل ۵۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان سرمایه کنار بگذارید!
افزایش شدید تقاضا و قیمت تجهیزات آب رسانی
خیابان سعدی تهران، مرکز فروش پمپ آب و تجهیزات مرتبط، این روزها میزبان سیل مردم است. قیمت خرید لوازم لازم برای یک ساختمان سه طبقه، حدود ۵۰ میلیون تومان برآورد می شود. این عدد، فقط مربوط به ادوات پمپ است و طی چند روز اخیر، به علت هجوم تقاضا، حدود ۲۰ درصد هم رشد کرده است. اگر بخواهید جریمه نشوید مجبورید مخزن آب (۱۰ تا ۱۵ میلیون تومان) هم تهیه کنید. این یعنی خانوارهای متوسط و ضعیف، فشار مالی مضاعفی را متحمل خواهند شد.
هیچ نهاد نظارتی یا اطلاع رسانی منسجمی برای این بازار نیست و مردم سردرگم میان هزینه و بحران مانده اند.
سیاست مدیریت فشار؛ راه حل موقت یا دامی برای بحران؟
سیاست مدیریت فشار سال هاست به عنوان راه حلی اضطراری استفاده می شود تا کمبود آب بصورت مقطعی مدیریت شود. هدف این سیاست، کاهش سطح دسترسی به آب است تا حداکثر مصرف کنندگان در چرخه بمانند. اما نکته مهم اینجاست که این سیاست فقط چند سال جوابگوست و با گسترش پمپ و سیستم های مخزن، عملاً بی اثر می شود؛ چون تمام ساختمان ها خودشان آب ذخیره می کنند و شبکه دیگر توان کنترل ندارد.
همین الگو در اوایل دهه ۷۰ در استان هایی مثل بوشهر اجرا شد. ابتدا فقط افت فشار بود، اما با افزایش بحران، مردم به خرید پمپ و تانکر هجوم آوردند و در نهایت، آب به یک کالای طبقاتی بدل شد.
تضاد سیاست دولت با واقعیت محلات؛ هزینه با مردم، بحران برای آینده
شرکت آبفا استفاده از پمپ مستقیم را غیرقانونی و قابل جریمه می داند، اما بدون مخزن و تجهیزات عملاً دریافت آب کافی ممکن نیست. هزینه بالا و نبود سیاست اصولی برای مدیریت بحران، باعث شده فقط کسانی که از نظر مالی توانمندند دسترسی مطمئن به آب داشته باشند؛ در حالی که طبقه ضعیف و حتی متوسط درگیر قطعی مداوم و مشکلات بهداشتی هستند.
این دقیقا همان اقتصاد سیاسی آب است که کارشناسان نیز هشدار داده اند: اگر سیاست ها عوض نشود، آب و برق به سرعت طبقاتی می شوند.
تجربه دهه نود؛ ساختمان پمپ دار بدون مجوز پایان کار نمی گرفت!
اواسط دهه ۹۰ در تهران، مقررات پنهان الزام می کرد که ساختمان بالای سه طبقه حتماً به پمپ آب مجهز باشد وگرنه پایان کار داده نمی شد. این درحالی است که مدیریت فشار و استفاده از پمپ هیچ گاه با هم سیاستگذاری نشدند و همیشه دولت می ترسید نارضایتی مصرف کننده اوضاع را از کنترل خارج کند.
حالا وضعیت از کنترل خارج شده؛ به طور رسمی هشدار داده شده است مردم باید برای خرید مخزن و پمپ آب آماده شوند و این یعنی آرام آرام آب کالای لوکس خواهد شد و طبقه فرودست باید در صف بی آبی بایستد.
آیا طبقاتی شدن آب راه حلی برای عبور از بحران است؟
طبقاتی شدن آب هیچ گاه نمی تواند عدالت آب را برقرار کند؛ تنها باعث عمیق تر شدن شکاف اجتماعی-اقتصادی می شود. اگر روند فعلی ادامه یابد، صرفه جویی فقط شعاری خواهد بود و بسیاری از مردم ناچارند برای بقای خود هزینه های سنگین غیرمنتظره کنند.
تجربه دهه های گذشته نشان داده تا زمانی که نظام تعرفه گذاری و کنترل مصرف علمی و منظم نباشد، بحران آب ادامه دار خواهد ماند و موج نارضایتی عمومی گسترده می شود.
آب حق همگان است، نه کالای طبقاتی! مدیریت مصرف و عدالت در توزیع تنها راه نجات است.
نظرات کاربران