ماجرای بازداشت مدیران رسمیو؛ از کجا شروع شد؟
در روزهای اخیر، وب سایت رسمیو به دلیل انتشار اطلاعات ثبتی کسب وکارها و ادعاهای مطرح شده درباره نفوذ اطلاعاتی، از دسترس خارج شد و چند تن از مدیران آن بازداشت شدند. اما واقعیت چیست و این اتفاق از چه زمانی کلید خورد؟
ماجرا از یک ویدئوی پر بازدید اینستاگرامی آغاز شد که در آن، فردی با معرفی خود به عنوان کارشناس فضای مجازی و دکترای هوش مصنوعی هشدار داد داده هایی که توسط سایت هایی چون رسمیو ارائه می شوند، می توانند به شناسایی دانشمندان هسته ای کمک کنند. این ویدئو با بازدید میلیونی، چرخش گسترده ای در شبکه های اجتماعی داشت و فضای رسانه ای و امنیتی کشور را تحت تأثیر قرار داد.
اتهام جاسوسی؛ واقعیتی مستند یا ذهنیتی رسانه ای؟
در این ویدئو، با جستجوی نام برخی شهدای هسته ای ایران، نشان داده شد که می توان به اطلاعات شرکت های مرتبط با این افراد، محل فعالیت و حتی برخی جزییات شخصی دسترسی پیدا کرد. برخی تحلیلگران با استناد به این کلیپ، ادعا کردند که پلتفرم هایی مانند رسمیو ابزار جمع آوری اطلاعات برای سرویس های جاسوسی (به خصوص اسرائیل) شده اند.
با این حال، مدیران رسمیو و وکیل این شرکت، این ادعاها را رد کردند. به گفته آنان، رسمیو صرفاً داده های عمومی را از منابع رسمی و عمومی مانند روزنامه رسمی، سامانه ثبت شرکت ها، بانک مرکزی و… جمع آوری و دسته بندی می کند و هیچ اطلاعات محرمانه ای در این سایت تولید یا افشا نشده است.
نقش یک ویدیو و واکنش مسئولان قضایی
انتشار ریلی که درباره رسمیو ساخته شده بود، درست یک هفته پس از آتش بس ایران و اسرائیل، منجر به تعطیلی سرورهای این شرکت شد. به گفته وکیل رسمیو، نیروهای قضایی بدون ارائه دستور قضایی، سرورهای این پلتفرم را جمع آوری و سه نفر از مدیران شرکت را بازداشت کردند.
پرونده قضایی برای مدیران رسمیو حالا در جریان است و فعالان حقوقی و تکنولوژی خواستار شفافیت در این رسیدگی شده اند. در عین حال، رسمی عضوی از پلتفرم های موفق حوزه ثبت اطلاعات کسب وکارهای ایرانی بوده که سال ها خدمات داده محور ارائه داده و به رشد اکوسیستم استارتاپی کشور کمک کرده است.
رسمیو چه داده هایی را منتشر می کرد؟
طبق شفاف سازی های مدیرعامل و مشاوران رسمی رسمیو، این پلتفرم اطلاعات کسب وکارها را از ۲۸ منبع داده باز (Open Data) استخراج می کرد. عمده این منابع عمومی بوده و در دسترس عموم قرار دارند؛
از جمله روزنامه رسمی—که متعلق به قوه قضاییه است و تمامی آگهی های قانونی و اطلاعات ثبتی شرکت ها را منتشر می کند. حتی برخی اطلاعات مانند آدرس ها و جزییات مربوط به اختراعات نیز ابتدا از طریق همین رسانه رسمی به صورت عمومی بیان شده است.
پاسخ مدیران رسمیو به اتهامات جاسوسی
محمد حمید شهریور، وکیل رسمیو بارها تأکید کرده: «رسمیو هیچ نوع داده پنهانی یا محرمانه ای در اختیار کاربران قرار نمی دهد. اگر قرار بر انتقاد یا پیگرد باشد، باید ابتدا منبع داده، یعنی روزنامه رسمی و سایر سامانه های دولتی را مورد برخورد قرار داد، نه صرفاً یک پلتفرم داده پرداز مستقل.» به گفته او، اگر یک نهاد یا شرکت حساس تلقی شود، طبق قوانین موجود، اطلاعات آن اصلاً در روزنامه رسمی و بالتبع در رسمیو منتشر نمی شود.
واکنش افکار عمومی و سازنده ویدئوی جنجالی
پس از بازداشت و مسدود شدن سرورها، مدتی بعد سازنده ویدیوی اینستاگرامی نیز در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) تلویحاً تأکید کرد که هدف او افشای نقاط ضعف امنیتی در فضای جمع آوری داده ها بوده و ابزار نقد او، پلتفرم رسمیو نبوده است. او گفت: «مسئولین به جای حل مساله، صورت مساله را پاک کردند و پلتفرم های مفید را قربانی کردند.»
جا دارد اشاره شود موارد مشابه، مانند مشکلات سایت دیوار یا دیجی کالا، نیز پیش تر به دلیل ساختار داده باز و ضعف پروتکل های امنیتی عمومی برای این پلتفرم ها دردسرساز شده بود.
جمع بندی و آینده پرونده رسمیو
تا این لحظه، قوه قضاییه و مقامات مسئول واکنش رسمی دقیقی درباره آینده رسمیو و مدیران بازداشت شده ارائه نکرده اند. کارشناسان حقوقی و رسانه ای معتقدند اتهام جاسوسی برای اسرائیل بیشتر یک ذهنیت رسانه ای و در فضای شایعهاست تا مستندات عملی و واقعی. رسمیو صرفاً یک جمع آور داده است که داده های رسمی را به صورت ساختاریافته طبقه بندی و ارائه می دهد. تا روشن شدن نتیجه تحقیقات و بازپرسی ها، باید منتظر اطلاعیه های رسمی نهادهای قضایی و فنی بمانیم.
نظرات کاربران