چرا اخیراً همه به دنبال کارمند زن هستند و شغل برای مردان کمتر شده است؟
وقتی بازار کار را زیر ذره بین می گذاریم، تغییرات اساسی در روند استخدام به چشم می خورد. روز به روز، تمایل کارفرمایان به استخدام زنان بیشتر شده است و همین موضوع باعث ایجاد نگرانی هایی برای مردان جویای کار شده است. اما چرا این اتفاق رخ داده؟ آیا دلایل اجتماعی، اقتصادی یا روانشناختی در پشت این گزینش هستند؟ در این مقاله به بررسی دلایل استخدام بیشتر زنان و کاهش فرصت های شغلی برای مردان می پردازیم.
۱. مزایای اقتصادی و مدیریتی حضور زنان در مشاغل
گزارش ها و پژوهش های متعدد نشان داده اند که شرکت هایی با مدیریت زنانه عملکرد مالی بهتری دارند. زنان در پست های کلیدی سازمانی نسبت به مردان:
- تصمیم گیری های جمع گرایانه تری اتخاذ می کنند
- حامی توسعه منابع انسانی و عدالت در پرداخت هستند
- در کاهش هزینه ها و افزایش وفاداری کارمندان موثرتر عمل می کنند
این عوامل توجه مدیران را به قدرت و دقت بالای زنان در مدیریت جلب کرده و باعث شده در بسیاری از موقعیت ها، اولویت استخدام با بانوان باشد.
۲. ویژگی های شخصیتی زنان، عامل انتخاب توسط کارفرمایان
کارفرمایان در مصاحبه ها عنوان کرده اند که زنان:
- دقت بالاتری در امور اداری دارند
- کمتر از کار طفره می روند
- در ارتباط با مشتریان صبور و خوش برخورد هستند
- پرتوقع نیستند و در عین حال مسئولیت پذیر هستند
این ویژگی ها باعث شده که در مشاغلی مانند منشی گری، فروشندگی، صندوقداری و حتی روابط عمومی، زنان گزینه های ارجح تری در نظر گرفته شوند.
۳. زنان؛ فرصت طلب یا قربانی شرایط اقتصادی؟
با وجود مزایای ذکر شده، بسیاری از زنان فقط به دلیل شرایط اقتصادی سخت وارد بازار کار می شوند. مشاغل پاره وقت با دستمزد پایین، بدون بیمه و امنیت شغلی، برای بسیاری از زنان به یک اجبار ناگزیر تبدیل شده است. این مسئله عوامل متعددی دارد از جمله:
- تقاضای بالا برای کارگران با دستمزد پایین
- ضعف زنان در مطالبه حقوق خود از طریق مراجع قانونی
- تمایل به استقلال مالی، حتی با از دست دادن برخی حقوق اولیه
۴. مردان، بازنده رقابت نابرابر
در شرایطی که کارفرمایان زنان را برای مشاغل ساده تر و با دستمزد پایین ترجیح می دهند، مردان به دلیل هزینه های بالای زندگی و نیاز به مشاغل درآمدزا، دیگر انتخاب اول نیستند. از طرفی مردان در مشاغلی مانند فروشندگی یا منشی گری کمتر حاضر به پذیرش حقوق پایین هستند و این عامل رقابتی را به ضرر آن ها تغییر داده است.
بسیاری از مشاغل پاره وقت در تبلیغات فقط مختص “خانم مجرد با روابط عمومی بالا” عنوان می شوند. این نکته نه تنها نابرابری جنسیتی را نشان می دهد بلکه نوعی آسیب روانی برای مردان جویای کار ایجاد می کند.
۵. بازار کار، فرصتی برای بهره کشی یا نشان از توانایی زنان؟
از یک سو باید اذعان داشت که توانمندی زنان در انجام وظایف دقیق، مسئولیت پذیری و نظم عامل مهمی در انتخاب آن ها توسط کارفرمایان است. اما از سوی دیگر ویژگی هایی مانند:
- توقع پایین در مزایا
- عدم اعتراض در صورت ظلم و استثمار
- پذیرش شرایط سخت کاری و نداشتن حمایت قانونی مناسب
باعث شده تا کارفرمایان خصوصاً در بخش خصوصی، بدون دغدغه قانونی و با هزینه ای کمتر، زنان را جایگزین مردان در بسیاری مشاغل کنند.
۶. زنان امروزی، بین دو جبهه مسئولیت ها
زنان با وجود حضور در محیط بیرون، همچنان وظایف خانه، مادری و همسری را نیز به دوش می کشند. این فشار مضاعف باعث خستگی مزمن و تحلیل رفتن انرژی آن ها می شود، ولی همچنان برخی از آنان برای پایبندی به استقلال مالی این مسیر را ادامه می دهند. بسیاری اذعان دارند:
«اگر کار نمی کردم، اوضاعم این نبود»
۷. نقش رسانه ها و آگهی های استخدام
بسیاری از آگهی ها جنسیت محور هستند و به وضوح نیاز به نیروی “زن مجرد با آراستگی و روابط عمومی بالا” را تبلیغ می کنند. حتی برخی از کارفرمایان خواهان ارسال عکس و مشخصات در واتس اپ می شوند! این نگاه به زنان به عنوان ابزاری برای فروش بیشتر کالا یا خدمات، نه تنها هویت حرفه ای زنان را زیر سوال می برد بلکه آن ها را در معرض تهدید، آزار و استثمار شغلی قرار می دهد.
۸. راهکار چیست؟
برای حل این معضل، نیاز به برنامه ریزی چندجانبه و نظارت جدی نهادهای دولتی داریم:
- نظارت وزارت کار بر قانونی بودن شرایط کاری
- الزام کارفرمایان به بیمه و مزایای برابر برای هر دو جنس
- آگاهی بخشی به زنان درباره حقوق قانونی شان
- ایجاد فرصت های شغلی واقعی برای مردان و زنان بدون سوگیری جنسیتی
جمع بندی
در دوران امروز، میزان بیکاری مردان در مشاغل خاص افزایش یافته و عامل اصلی آن، گرایش به استخدام زنان است. اما واقعیت این است که زنان هم در این راه بهای زیادی پرداخت می کنند: دستمزد پایین، ساعت کاری بالا، آسیب های روانی و جسمی. بنابراین، بجای آنکه مردان و زنان در بازار کار رقیب هم باشند، باید از حقوق برابر بهره مند شوند تا بازاری عادلانه تر و انسانی تر شکل بگیرد.
آینده بازار کار بسته به عدالت، قانون مندی و نظارت دقیق خواهد بود؛ نه صرفاً بر اساس جنسیت.
نظرات کاربران