سوالات پرتکرار مردم درباره پناهگاه ها
همیشه یکی از سوالات پرتکرار مردم این است که چرا در ایران مانند اسرائیل پناهگاه وجود ندارد و در مواقع حمله یا تهدید هیچ آژیر هشداری به صدا در نمی آید؟ بسیاری تصور می کنند با توجه به شرایط منطقه و اتفاقاتی که برای شهرهای دیگر دنیا رخ می دهد، ایران هم باید شبکه گسترده ای از پناهگاه یا سیستم هشدار داشته باشد.
دلایل متفاوت نبود پناهگاه در ایران
بعد از پایان جنگ تحمیلی ایران و عراق، بسیاری از پناهگاه هایی که طی سال های دفاع مقدس ساخته شده بود دیگر مورد استفاده مردم قرار نگرفت. تقریباً در همه شهرهای بزرگ و حتی روستاها، پناهگاه ها پس از جنگ، به انبار یا فضاهای غیرمرتبط تبدیل شدند. نتیجه تغییر کاربری یا بی توجهی، این شد که امروز اثر کمی از پناهگاه های قدیمی باقی مانده و اگر هم باشند، عملاً غیرقابل استفاده اند.
تغییر شرایط امنیتی کشور پس از جنگ
با پایان جنگ و آغاز سال های سازندگی، مهم ترین اولویت های کشور به سمت بازسازی اقتصادی و رشد شهری رفت و بسیاری از زیرساخت های پدافندی به فراموشی سپرده شد. مردم دیگر دغدغه حمله هوایی نداشتند و کسی هم به فکر نگهداری یا استفاده مجدد از پناهگاه ها نیفتاد. پناهگاه ها تغییر کاربری دادند یا در روند ساخت و سازهای جدید، تخریب شدند.
نبود آموزش و زیرساخت هشدار
برخلاف شرایط سال های جنگ، دیگر کمتر کسی با نحوه پناه گرفتن یا استفاده از پناهگاه آشناست. برنامه ای برای آموزش های عمومی هم مدت هاست اجرا نمی شود. همین موضوع باعث شده حتی اگر پناهگاهی هم باقی مانده باشد، اکثر مردم محل و نحوه دسترسی به آن را نمی دانند. ضمن اینکه آژیر هشدار و سامانه های اطلاع رسانی هم فراموش شده اند و فقط در معدود مکان های حساس، تجهیزاتی محدود برای شرایط اضطراری وجود دارد.
مترو؛ تنها گزینه پناه مردم در حملات موشکی
در سال های اخیر و با انتشار اخبار حمله موشکی یا تهدیدی مثل حمله اسرائیل، برخی از مسئولان به مردم پیشنهاد کردند که در صورت خطر، به ایستگاه های مترو پناه ببرند. دلیل این موضوع، نبود پناهگاه های شهری و روستایی کافی و قابل استفاده است. مترو در برخی کلانشهرها به عنوان پناهگاه موقت معرفی شده، اما این راهکار هم فقط برای ساکنان نزدیک به خطوط مترو امکان پذیر است و بخش زیادی از جمعیت همچنان بی پناه می مانند.
روان جمعی مردم ایران و فراموشی پناهگاه ها
تجربه نسل های جدید از جنگ، اغلب به شنیده ها و خاطره های سال های گذشته محدود شده است. روان جمعی مردم ایران نسبت به تهدیدهای هوایی کم حساسیت است و در نتیجه، مطالبه جدی برای بازگشت و بازسازی پناهگاه ها ایجاد نشده. پناهگاه های ایران یا تخریب شده اند یا تغییر کاربری داده اند و بحث پناهگاه، فعلاً موضوع اصلی بحث های عمومی و مدیریت شهری نیست.
راهکارها و نیازهای فعلی دفاع شهری
با توجه به شکننده بودن آتش بس و اتفاقات اخیر، راه اندازی دوباره سامانه های آژیر هشدار در کلانشهرها، بازسازی و تعمیر پناهگاه های قدیمی و آموزش همگانی درباره فرایند پناه گرفتن، به نظر ضروری می رسد. شرایط منطقه و تجاوز مجدد از سوی دشمنان، نشان داده که گریزی از بازنگری در امنیت شهری و آمادگی مردم برای شرایط اضطراری نیست.
نظرات کاربران