افغانی ها رفتند و دستمزد کارگر ها و ساخت و ساز ها افزایش یافت

خروج کارگران افغان و دومینوی افزایش هزینه ها در صنعت ساختمان

صنعت ساخت وساز ایران، که همواره به عنوان یکی از موتورهای محرک اقتصاد شناخته می شود، این روزها با چالشی بی سابقه روبرو شده است. خروج گسترده کارگران افغانستانی از کشور، یک خلاء نیروی کار جدی ایجاد کرده که به طور مستقیم منجر به جهش سرسام آور دستمزد کارگران ساختمانی شده است. این افزایش هزینه، در کنار تورم افسارگسیخته مصالح، بسیاری از پروژه های عمرانی را به مرز تعطیلی کشانده و زنگ خطر را برای آینده بازار مسکن به صدا درآورده است.

ریشه یابی بحران: چرا دستمزد کارگر ساختمانی سر به فلک کشید؟

افزایش ناگهانی و شدید دستمزدها در بخش ساختمان، نتیجه ی ترکیبی از عوامل اقتصادی و اجتماعی است. در حالی که سازندگان پیش از این نیز با مشکلاتی مانند نوسانات ارزی و گرانی مصالح دست و پنجه نرم می کردند، بحران نیروی کار به یک گره کور تبدیل شده است. به گفته ایرج رهبر، رئیس انجمن انبوه سازان تهران، دو عامل اصلی یعنی افزایش دستمزدها و قیمت مصالح، مجموعاً بیش از ۷۰ تا ۸۰ درصد در بالا رفتن هزینه های نهایی ساخت وساز نقش داشته اند.

تأثیر مستقیم خروج نیروی کار افغانستانی

برای سال های متمادی، بخش قابل توجهی از نیروی کار در صنعت ساختمان، از کارگران ساده گرفته تا استادکاران ماهر مانند آرماتوربند و قالب بند، توسط مهاجران افغانستانی تأمین می شد. با اجرای سیاست های جدید و خروج این نیروها، عرضه نیروی کار در بازار به شدت کاهش یافت. این کمبود ناگهانی، تعادل عرضه و تقاضا را بر هم زد و کارگران ایرانی باقی مانده را در موقعیت قدرتمندی برای تعیین دستمزدهای بالاتر قرار داد. در نتیجه، یک رقابت شدید برای جذب نیروی کار ماهر شکل گرفت که به طور طبیعی به افزایش قیمت ها منجر شد.

جهش نجومی دستمزدها: از کارگر ساده تا استادکار

آمار و ارقام میدانی نشان دهنده یک رشد انفجاری در هزینه نیروی انسانی است. دستمزدها در یک بازه زمانی کوتاه تقریباً یک و نیم برابر شده اند که این امر محاسبات مالی پروژه ها را به کلی دگرگون کرده است. این افزایش به شرح زیر است:

• دستمزد کارگر ساده: که پیش از این در بازه کمتر از یک میلیون تومان بود، اکنون به راحتی به روزانه یک و نیم میلیون تومان رسیده است.
• دستمزد کارگر فنی (استادکار): ارقام برای نیروهای متخصص حتی شوکه کننده تر است و دستمزد روزانه آن ها از ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان تا ۳ میلیون تومان متغیر است.

این ارقام نجومی به این معناست که هزینه تأمین نیروی انسانی به تنهایی بخش بزرگی از بودجه یک پروژه را می بلعد و بسیاری از سازندگان را از ادامه کار منصرف می کند.

پیامدهای ویرانگر: رکود عمیق در بازار ساخت وساز

این شوک دستمزدی، وقتی در کنار تورم لجام گسیخته مصالحی مانند فولاد و سیمان قرار می گیرد، یک طوفان کامل را برای صنعت ساختمان رقم زده است. هزینه ساخت هر متر مربع مسکن که زمانی بین ۸ تا ۱۰ میلیون تومان برآورد می شد، اکنون به راحتی از مرز ۲۵ میلیون تومان عبور کرده است. این وضعیت، ساخت وساز را برای بسیاری فاقد توجیه اقتصادی کرده و رکود را عمیق تر از همیشه ساخته است.

افت ۳۰ درصدی صدور پروانه و توقف پروژه های نیمه کاره

یکی از شاخص های کلیدی سلامت بازار مسکن، آمار صدور پروانه های ساختمانی است. داده های رسمی که توسط انجمن انبوه سازان منتشر شده، حاکی از کاهش بیش از ۳۰ درصدی در صدور پروانه هاست. این آمار به وضوح نشان می دهد که تمایل برای آغاز پروژه های جدید به شدت افت کرده است. علاوه بر این، تعداد زیادی از پروژه های نیمه تمام به دلیل ناتوانی سازندگان در تأمین هزینه های جدید، متوقف شده و به سازه هایی متروکه تبدیل شده اند. این رکود نه تنها آینده تولید مسکن را تهدید می کند، بلکه بر اشتغال هزاران نفر که به صورت مستقیم و غیرمستقیم با این صنعت در ارتباط هستند نیز تأثیر منفی می گذارد.