چرا فیلم و سریال هخامنشیان ساخته نمی شود اما سریال های تاریخ اعراب هر روز پخش می شود؟
ساخت فیلم و سریال درباره هخامنشیان و تاریخ باشکوه ایران باستان، سال هاست به مطالبه ای ملی بدل شده؛ اما در مقابل، پخش مداوم سریال های تاریخی درباره اعراب و صدر اسلام به یکی از روتین های تلویزیون ملی تبدیل شده است. این تناقض، نه فقط یک دغدغه فرهنگی، که نشانه ای از رویکرد متفاوت رسانه و سیاست فرهنگی کشور به بخش های مختلف تاریخ است.
حساسیت ساخت آثار درباره کوروش کبیر و ایران باستان
کوروش کبیر نماد هویت، افتخار و میراث ایرانیان است. باوجود مطالبه عمومی برای ساخت فیلم کوروش کبیر یا سریال های تاریخی فاخر و حتی اعتراض مردم به آثار تحریف آمیز، مانند فیلم قزاقستانی تومیریس، هنوز هیچ تولید جدی درباره زندگی و دوران هخامنشیان رنگ پرده ندیده است.
پشت پرده پروژه ناکام «کوروش کبیر»
پروژه سینمایی کوروش کبیر از سال ۱۳۹۰ با کارگردانی مسعود جعفری جوزانی و تهیه کنندگی علی معلم آغاز شد. با وجود موافقت اولیه، سرمایه گذاری و تلاش برای جذب حمایت مردمی، اختلافات، محدودیت ها و درگذشت تهیه کننده پروژه را متوقف کرد. بیش از ۷۰۰ میلیون تومان هزینه شد اما پروژه در پیچ و خم ملاحظات امنیتی، خطوط قرمز تاریخی و نبود حمایت سیستماتیک زمین گیر شد.
موانع جدی حمایت از آثار باستانی ایرانی
- بودجه سنگین: پروژه های باستانی نیازمند سرمایه کلان و فناوری روز هستند، اما منابع مالی کافی وجود ندارد.
- حساسیت های تاریخی و قومی: روایت رخدادهای ایران باستان، گاهی اعتراض اقوام یا فعالان را به دنبال دارد و خط قرمزهای فرهنگی و سیاسی متعددی پیرامونشان شکل می گیرد.
- ترس سرمایه گذاران: نبود حمایت روشن و پایدار از جانب دولت و نهادها، مانع جدی برای ورود سرمایه گذاران خصوصی است.
- سنگ اندازی های اداری: پیچیدگی فرآیند صدور مجوز، ممیزی سلیقه ای و ضعف عزم ملی پروژه ها را متوقف می کند.
انحصار موضوعات در رسانه ها؛ چرا ترجیح با تاریخ اعراب است؟
رویکرد نهادهای رسمی به تاریخ ایران باستان، عمدتاً محتاطانه و حتی بی اعتناست، درحالی که سریال های مرتبط با تاریخ اسلام و اعراب حمایت کامل، بودجه و پخش دائمی دارند. آثار متعددی مانند مختارنامه، امام علی (ع)، یوسف پیامبر یا انیمیشن های قرآنی به تولید رسیده اند، اما حتی یک سریال شاخص درباره هخامنشیان یا شخصیت هایی چون کوروش نداریم.
نمونه های معدود آثار ایرانی با محوریت تاریخ باستان
هر بار که سریال یا انیمیشنی با تم ایران باستان ساخته می شود (مثل آریو قهرمان کوچک)، معمولا پروژه ای کوچک بدون حمایت جدی است و در مقیاس بلندپروازانه باقی نمی ماند. آثار تاریخی شناخته شده تلویزیون (هزاردستان، سربداران، در چشم باد، کیـف انگلیسی) هم غالبا به دوره معاصر، قاجار یا صفویه می پردازند و نبود تولید درباره تمدن های باستانی کاملاً محسوس است.
چرا ساخت سریال های باستانی در ایران سخت تر از تاریخ اعراب است؟
- تمرکز سیاست ها روی روایت اسلامی و فرهنگ دینی: سهم آثار ملی-باستانی از بودجه و حمایت، ناچیز است.
- هزینه و ریسک بالا: ساخت سریال های تاریخی نیازمند لوکیشن های عظیم، جلوه های ویژه و بودجه کلان است.
- موانع و سانسور: هر پروژه درباره تاریخ ایران باستان با حساسیت ایدئولوژیک، قومی و ممیزی روبه رو می شود.
- کمبود زیرساخت: شهرک های سینمایی تاریخ ساز اندک، تجهیزات مناسب و حمایت معنوی کافی نیست.
چرا سریال های عربی و اسلامی همواره پخش می شوند؟
- اعتقادات دینی و هویت نظام: تلویزیون جمهوری اسلامی رسالت خود را در پرداختن به رویدادها و شخصیت های صدر اسلام می بیند.
- حمایت بی دغدغه نهادها: آثار مذهبی و عرب محور همیشه بودجه، تبلیغ و پخش تضمین شده دارند.
- استقبال ثابت مخاطب مذهبی: مناسبت های مذهبی و علاقه عمومی باعث جذب همیشگی مخاطب به این آثار شده است.
آیا پیش از انقلاب هم سریال هخامنشی ساخته شده است؟
در دوره پهلوی نیز با وجود تبلیغات فراوان درباره ایران باستان، هیچ اثر سینمایی یا سریال پرهزینه و ماندگار درباره کوروش یا هخامنشیان تولید نشد. این نشانه ای است که بحران توجه به هویت باستانی ایران، قدمتی فراتر از نظام فعلی دارد.
چرا باید تاریخ ایران باستان تصویر شود؟
هویت و فرهنگ ایرانیان مدیون تمدن های باستان است. ساخت آثار نمایشی درباره شخصیت ها و رخدادهای ایران باستان، علاوه بر ایجاد غرور ملی، راه دفاع فرهنگی کشور در مقابل تحریفات غربی و رقبا را می گشاید. نسل جدید اگر با این تاریخ آشنا نشود، هویت خود را از دست می دهد و روایت گری های مجعول سایر کشورها ملاک واقعیت خواهد شد.
جمع بندی: راه حل، سرمایه گذاری و عزم ملی برای ساخت آثار فاخر
تا زمانی که سرمایه گذاری هدفمند، کاهش ممیزی های سلیقه ای، حمایت همه جانبه و توجه به هویت ایرانی نه فقط هویت دینی در تلویزیون و سینما نهادینه نشود، فاصله با تولید سریال های باستانی ایرانی هر روز بیشتر می شود، در حالی که قصه ها و اسطوره های این مرز و بوم شایسته جهانی شدن اند.
هر ملتی که تاریخ خودش را نشناسد، محکوم به حذف از آینده است.
واقعا که بشدت تندرو و افراطی