دونالد ترامپ رئیس جمهور پیشین آمریکا، موضع کاملا مشخص و متفاوتی نسبت به سیاست های مداخله جویانه ایالات متحده در قبال ایران اتخاذ کرد و برخلاف برخی جریان ها، تاکید داشت که تغییر نظام سیاسی در ایران نه تنها به سود منافع ایالات متحده نیست، بلکه می تواند باعث بروز بی ثباتی بلند مدت و تشدید بحران های منطقه ای شود. با وجود فشارهای حداکثری، تحریم های اقتصادی و اقدامات سیاسی مختلف، ترامپ هرگز سیاست رسمی خود را بر براندازی یا تغییر رژیم ایران بنا نکرد و بارها در اظهارات خود اعلام کرد که این هدف را دنبال نمی کند.
یکی از دلایل اصلی این رویکرد، دور ماندن آمریکا از دخالت نظامی مستقیم در منطقه بود؛ چرا که تجربه های قبلی در عراق، افغانستان و لیبی نشان داده بود ورود به پروژه های تغییر نظام، نه تنها پیامدهای سنگین انسانی و مالی دارد، بلکه می تواند موج جدیدی از افراط گرایی، مهاجرت و ناامنی را در خاورمیانه دامن بزند. همچنین ترامپ به خوبی از نگرش عمومی جامعه آمریکا نسبت به جنگ های بی پایان خاورمیانه آگاه بود و می دانست این اقدامات می تواند پایه های حمایتی او را در انتخابات داخلی تضعیف کند.
در کنار این موضوع، نگرانی از نفوذ قدرت های خارجی همچون چین و روسیه در صورت فروپاشی نظم سیاسی ایران، همواره بخشی از محاسبات واشنگتن در دوران ترامپ بود. او بر این باور بود که فشار هوشمندانه اقتصادی، مذاکره و قدرت نمایی محدود می تواند موثرتر از دخالت مستقیم و بی ثبات کننده باشد. بنابراین، مخالفت ترامپ با تغییر نظام در ایران بر پایه واقعیت های میدانی، تجربه های تاریخی و منافع ملی آمریکا شکل گرفت و او همواره تلاش کرد دامنه بحران ها را مدیریت کند تا هزینه های ناخواسته ای برای ایالات متحده به وجود نیاید.
همه این عوامل در کنار هم باعث شدند سیاست ترامپ در قبال تغییر نظام در ایران به گونه ای باشد که حفظ وضعیت موجود با فشار حداکثری و بدون ورود به فاز براندازی مستقیم، در اولویت قرار گیرد.
تفاوت نگاه ترامپ با متحدان منطقه ای
سفر منطقه ای دونالد ترامپ به خاورمیانه بار دیگر اختلافات اساسی میان سیاست های او و رویکرد راست افراطی اسرائیل را به نمایش گذاشت. نتانیاهو و جناح تندرو اسرائیل، تسلط بر منطقه و تضعیف کامل قدرت های منطقه ای مانند ایران را تنها راه تامین امنیت خود می دانند، اما ترامپ اهداف خود را فراتر و جهانی تر تعریف می کند. او برخلاف متحدانش، معتقد است که سیاست خارجی آمریکا باید بیشتر معطوف به رقابت با قدرت های بزرگ همچون چین، روسیه و اروپا باشد و نه صرفاً درگیر شدن با تحولات داخلی کشورهای منطقه.
اولویت های سیاست خارجی ترامپ؛ فراتر از منطقه
بر اساس عملکرد، ترامپ منطقه خاورمیانه را اولویت ثانویه می داند و تمرکز اولیه اش را بر رقابت های جهانی و منافع اقتصادی و امنیتی ایالات متحده در برابر رقبایی همچون چین و روسیه قرار داده است. او معتقد است دخالت های پرهزینه و بی سرانجام در منطقه، می تواند باعث اتلاف منابع سیاسی و مالی آمریکا شود و مزیت استراتژیک کشورش در برابر رقبای جهانی را کاهش دهد.
دلایل اصلی مخالفت ترامپ با براندازی یا تجزیه در ایران
- مخالفت دیرینه با مداخله در سایر کشورها: ترامپ بارها نشان داده با توسعه و ترویج دموکراسی از طریق مداخله نظامی در دیگر کشورها مخالف است و سیاست «اول آمریکا» را سرلوحه قرار داده است.
- پایگاه اجتماعی ترامپ: بخش بزرگی از هواداران ترامپ در آمریکا با جنگ های خارجی و ورود مستقیم کشورشان به بحران های بی پایان خاورمیانه مخالف اند. این پایگاه، هرگونه ماجراجویی نظامی را رد می کند.
- ریسک بی ثباتی منطقه ای: از دیدگاه ترامپ، تغییر نظام در ایران یا تلاش برای تجزیه می تواند به بحران های بلندمدت و بی ثباتی گسترده نه تنها در ایران، بلکه در سراسر منطقه و بویژه سواحل خلیج فارس منجر شود؛ بحرانی که مدیریت یا کنترل آن از عهده آمریکا خارج خواهد بود.
سابقه تاریخی مخالفت با تجزیه کشورهای منطقه
بررسی سیاست های آمریکا در دوره ترامپ نشان می دهد که حتی در موضوعاتی همچون رفراندوم استقلال کردها در عراق نیز واشنگتن مخالفت علنی خود را ابراز کرد. این سیاست نشانه ای است از تداوم نگرانی آمریکا نسبت به پیامدهای غیرقابل پیش بینی تجزیه کشورهای منطقه و تلاش برای حفظ چارچوب های موجود.
دیپلماسی مؤثر؛ راهکاری برای مهار افراط گرایی اسرائیل
با این شرایط، تعامل جدی دیپلماتیک با دولت ترامپ می تواند به محدود شدن نقش آفرینی تندروهای اسرائیل و جلوگیری از تحمیل هژمونی یک جانبه بر کل منطقه کمک کند. مهار سیاست های تهاجمی اسرائیل و جلوگیری از بی ثبات سازی منطقه ای، نه تنها به نفع ایران بلکه به سود ثبات کل منطقه و حتی آمریکا خواهد بود. در این مسیر، همکاری دیگر قدرت های منطقه ای نیز می تواند عامل مهمی برای توازن سیاسی و امنیتی باشد.
جمع بندی
مخالفت ترامپ با تغییر نظام در ایران ریشه در محاسبات استراتژیک، نگرانی از بی ثباتی و حفظ منافع آمریکا در رقابت های جهانی دارد. او هیچگاه برخلاف خواست راست افراطی اسرائیل به دنبال براندازی یا تجزیه ایران نبوده و ترجیح می دهد با حداقل تغییرات منطقه ای، بر مدیریت جهانی و کاستن هزینه های بی پایان جنگ های منطقه ای متمرکز شود. مذاکره و دیپلماسی همچنان بهترین راه برای مدیریت تنش، مهار افراط گرایی و حفظ توازن قدرت در منطقه است.
نظرات کاربران