قانون جدید مهریه زندان دارد؟ تکلیف سکه بالای ۱۴ تا چه می شود؟
در سال های اخیر، قانون مهریه در ایران همواره یکی از موضوعات داغ در حوزه خانواده بوده است. با افزایش شکایات و مشکلات ناشی از ناتوانی در پرداخت مهریه های سنگین، بحث درباره قانون جدید مهریه و شرایط اجرایی آن شدت گرفته است. حال این سوال مطرح می شود که آیا طبق قانون جدید مهریه، زندان حذف شده؟ و این قانون از چه زمانی اجرا خواهد شد؟ همچنین با مهریه هایی بیش از ۱۴ سکه چه برخوردی خواهد شد؟ در این مقاله جامع، تمام ابعاد این سوالات بررسی شده است.
آخرین وضعیت قانون مهریه در خرداد ۱۴۰۴
تا نیمه اول سال ۱۴۰۴، هنوز تغییرات بنیادی در قانون مهریه اعمال نشده است. بر اساس قانون فعلی، مهریه حق قانونی و شرعی زن است و همچنان معتبر مانده است. تنها تغییر قابل توجه، طرح هایی جهت کاهش سقف مهریه با ضمانت اجرایی کیفری از ۱۱۰ سکه به ۱۴ سکه بوده که هنوز در مرحله طرح و بررسی در مجلس قرار دارد.
مهریه های بالاتر از ۱۴ سکه از بین می رود؟
خیر. حتی در صورت تصویب قانون جدید، زن همچنان حق دریافت تمام مقدار توافق شده مهریه (مثلاً ۵۰۰ سکه یا بیشتر) را دارد، اما تنها تا سقف خاصی ممکن است ضمانت اجرایی کیفری (مانند زندان) برای زوج اعمال شود.
۴ معیار مهم در قانون جدید مهریه
۱. محاسبه مهریه بر اساس نرخ بانک مرکزی
طبق مصوبه سال ۱۴۰۲، ارزش سکه یا طلا که در مهریه تعیین شده باشد، بر اساس نرخ رسمی بانک مرکزی محاسبه می شود. این موضوع کمک می کند که از نوسانات بازار آزاد هنگام محاسبه ارزش مهریه جلوگیری شود.
۲. قانون اعسار یا سختی پرداخت
مطابق ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی، اگر مرد توانایی مالی برای پرداخت مهریه را نداشته باشد و اثبات کند که در «عسر و حرج» است، دادگاه می تواند مهریه را تقسیط یا تعدیل کند.
۳. چالش های مهریه های بالا
در مهریه های بالاتر از ۱۱۰ سکه، دادگاه ها ابتدا توان مالی مرد را بررسی می کنند. تنها در صورت اثبات توان پرداخت توسط زن، مهریه های مازاد بر ۱۱۰ سکه قابل دستیابی خواهند بود. لذا اعمال حبس برای این مبلغ اضافی ممکن نیست.
۴. شایعات درباره تغییرات گسترده
برخی رسانه ها از تصویب طرح هایی مانند تعیین سقف مهریه به ۱۴ سکه خبر داده اند؛ اما تا نیمه ۱۴۰۴ این تغییرات هنوز قانونی نشده اند و جهت لازم الاجرا شدن، نیاز به تصویب مجلس و تایید شورای نگهبان دارند.
قانون جدید مهریه؛ عطف به ما سبق می شود؟
اصولاً قوانین جدید شامل موارد گذشته نمی شوند. اما در صورت تصویب، برخی بندهای قانون جدید مهریه ممکن است به گذشته نیز تسری یابد. به خصوص اگر مرد پیش تر محکوم به پرداخت مهریه و زندانی شده باشد، امکان استفاده از پابند الکترونیکی و حذف حبس در آینده فراهم خواهد بود.
همچنین مفاهیمی نظیر حق حبس زن، الزام به تمکین و نحوه اجرای مهریه نیز ممکن است به دوره های قبل از اجرای قانون تسری یابد.
قانون مهریه ۱۴ سکه مخصوص چه کسانی است؟
در صورتی که هنگام عقد دائم مهریه تعیین نشده باشد، سقف مهریه ۱۴ سکه در نظر گرفته می شود. این قانون با هدف حمایت از زنان در ازدواج های بدون تعیین مهریه، وضع شده است.
مثال:
زن و شوهری بدون تعیین مهریه عقد دائم کرده اند. پس از چند سال، زن درخواست مهریه می دهد. طبق قانون جدید، اگر توافق جدیدی در این باره صورت نگرفته باشد، زن می تواند مبلغ معادل ۱۴ سکه را از شوهر مطالبه کند.
قانون مهریه ۱۱۰ سکه؛ همچنان جاری
طبق ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱، مهریه تا سقف ۱۱۰ سکه دارای ضمانت قانونی کیفری است و در صورت امتناع مرد، شامل زندان و اجرای حکم خواهد شد (در صورت عدم اثبات اعسار).
اگر مهریه بیشتر از ۱۱۰ سکه باشد چه می شود؟
- زن باید توان مالی شوهر را در دادگاه اثبات نماید.
- اعمال حبس برای مازاد بر ۱۱۰ سکه ممکن نیست.
- تنها اجرای مدنی (مثل توقیف اموال) برای دریافت مبلغ امکان پذیر است.
مثال:
زوج در سال ۱۴۰۳ ازدواج کرده اند و مهریه ۲۰۰ سکه تعیین شده است. اگر مرد ۱۱۰ سکه را نپردازد، زن می تواند حکم زندان دریافت کند. برای ۹۰ سکه باقی مانده، زن باید اثبات کند که همسر توان مالی آن را دارد.
تعداد سکه مهریه در قانون جدید چقدر است؟
برخی تصور اشتباهی دارند که در قانون جدید، اگر مهریه بیش از ۱۱۰ سکه باشد، فقط ۱۱۰ سکه پرداخت می شود. این درست نیست. در واقع:
- کاهش ضمانت اجرایی کیفری به معنای حذف مهریه نیست.
- زن در هر صورت می تواند کل مهریه توافق شده را مطالبه کند.
- دادگاه مهریه را تبدیل به اقساط بلندمدت یا اموال توقیف شده می کند.
نکته مهم: برخی دادگاه ها طبق رویه جدید خود، دیگر زوج را بابت مهریه زندانی نمی کنند، حتی اگر زیر سقف ۱۱۰ سکه باشد؛ مگر در موارد خاص و عدم اثبات اعسار.
جمع بندی
قانون جدید مهریه بیشتر در جهت حبس زدایی و ایجاد تعادل میان حقوق زن و مرد در روند مطالبه و پرداخت مهریه تنظیم شده است.
بر اساس آخرین وضعیت قانونی در خرداد ۱۴۰۴:
- ضمانت کیفری مهریه همچنان تا سقف ۱۱۰ سکه ادامه دارد.
- بحث کاهش ضمانت کیفری به ۱۴ سکه هنوز تصویب نهایی نشده است.
- محاسبه ی مهریه بر اساس نرخ رسمی بانک مرکزی است.
- بدهکاران مهریه در صورت اثبات اعسار، دیگر زندان نمی روند.
این تحولات با هدف ایجاد عدالت و کارآمدی در نهاد خانواده در حال انجام اند و اگرچه تغییرات نهایی هنوز تصویب نشده، بررسی دقیق حقوقی و قانونی آن ها برای عموم ضروری است.
نظرات کاربران