پاسخ سنگین ایران به فعال شدن مکانیسم ماشه
در روزهای اخیر، خبر احتمال فعال سازی مکانیسم ماشه توسط سه کشور اروپایی (E3) بار دیگر فضای سیاسی و دیپلماتیک را ملتهب کرده است. ایران اما در واکنشی کم سابقه، اعلام کرده که هرگونه عملیاتی شدن اسنپ بک به معنای پایان مذاکرات و حتی خروج از پیمان منع گسترش سلاح های هسته ای (NPT) خواهد بود.
واکنش قاطع مقامات مجلس
اسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، تأکید کرده که گزینه خروج از NPT به طور جدی روی میز قرار دارد. او یادآور شد که برجام و به تبع آن مکانیزم ماشه، با بازگشت تحریم های دولت ترامپ عملاً بی اعتبار شده و اروپا نیز در آن زمان اقدامی نکرد.
مالک شریعتی، نماینده تهران، این اقدام را «آخرین میخ بر تابوت گفت وگوها» دانست و هشدار داد که پیش از کامل شدن فرآیند حقوقی، پاسخ ایران «قاطع و کوبنده» خواهد بود.
ضرب الاجل ۳۱ اوت و دو شرط تمدید
سه کشور اروپایی هشدار داده اند که تا ۳۱ اوت ۲۰۲۵ (۹ شهریور) تحریم های لغو شده سازمان ملل را بازخواهند گرداند، مگر اینکه ایران دو شرط را بپذیرد: از سرگیری مذاکرات هسته ای با آمریکا و همکاری با آژانس بین المللی انرژی اتمی (IAEA). در نامه ۸ اوت آنها به دبیرکل سازمان ملل آمده که در صورت بی توجهی ایران، فرآیند اسنپ بک بلافاصله آغاز خواهد شد.
محاسبات E3 و نقش روسیه
مهلت نهایی استفاده از این مکانیزم، اواسط مهرماه و هم زمان با ریاست روسیه بر شورای امنیت است. اروپایی ها قصد دارند تا پیش از این تاریخ کار را تمام کنند تا جلوی هرگونه مانع تراشی مسکو، متحد تهران، را بگیرند.
آمادگی ایران برای شرایط جدید
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، احتمال فعال شدن مکانیسم را پذیرفته اما تأکید کرده تأثیر آن بیشتر روانی است تا اقتصادی. او گفت که تحریم های کنونی آمریکا و اروپا، بخش عمده ظرفیت فشار را مصرف کرده اند.
سناریوی خروج از NPT
برخی تحلیلگران مانند بهنام بن طالب لو پیش بینی کرده اند که ایران می تواند با خروج از معاهده NPT، نظارت آژانس بر تأسیسات هسته ای را متوقف کند. خروج رسمی، فرآیندی ۹۰ روزه دارد و می تواند به عنوان ابزار چانه زنی سیاسی به کار رود.
چشم انداز مذاکره
هرچند پیش از حملات ۱۳ ژوئن اسرائیل، دور ششم مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا برنامه ریزی شده بود، اما اکنون احتمال مذاکره در آینده نزدیک اندک است. عراقچی گفته که گفت وگو باید «در زمان مناسب» صورت گیرد، نه تحت فشار و تهدید.
موضع آمریکا
کارشناسانی مانند گریگوری برو معتقدند آمریکا سکوت استراتژیک در پیش گرفته و از فشار اقتصادی و دیپلماتیک اروپا استقبال می کند، با این امید که ایران به میز مذاکره برگردد و در حوزه های موشکی و منطقه ای نیز امتیاز بدهد.
جمع بندی
با نزدیک شدن به مهلت تعیین شده، ایران در برابر فعال شدن مکانیسم ماشه موضعی سخت، بازدارنده و پیش دستانه اتخاذ کرده است. خروج از NPT، توقف همکاری با آژانس و پایان مذاکرات، سه کارت اصلی تهران برای مواجهه با این تهدید هستند. در مقابل، اروپا و آمریکا نیز فشار حداکثری را به عنوان ابزار بازگشت ایران به مسیر دیپلماسی حفظ کرده اند.
نظرات کاربران