نقد حقوقی درباره ماهیت کیفری مهریه و طرح جدید | سقف مهریه ۱۴ سکه شد!
میثم سلمانی پور، وکیل پایه یک دادگستری
در روزهای اخیر، طرح جدید مهریه که بر پایه ی تعیین ماهیت کیفری برای مهریه تا سقف ۱۴ سکه است، واکنش های گسترده ای را در میان صاحب نظران حقوقی و مردم به دنبال داشته است. عثمان سالاری، نایب رییس کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس اعلام کرده که مهریه تا ۱۴ سکه قابل پیگیری از طریق ماده ۳ قانون نحوه ی اجرای محکومیت های مالی است و مازاد آن صرفاً جنبه مدنی دارد. این گفته ها نیازمند بررسی عمیق حقوقی هستند.
آیا عدم پرداخت مهریه «جرم» است؟
مطابق با ماده ۲ قانون مجازات اسلامی، هر رفتاری برای آنکه مجرمانه تلقی شود، باید قانوناً دارای عنصر قانونی مشخص و مجازات تعیین شده باشد.
از آنجا که در قانون، ترک پرداخت مهریه به عنوان یک تخلف مدنی شناخته شده و نه کیفری، نمی توان آن را جرم انگاری کرد. به بیان ساده، حبس بابت عدم پرداخت مهریه، حبس مدنی است و با مجازات های کیفری تفاوت دارد. نادیده گرفتن این تمایز باعث سوءبرداشت های جدی در میان مردم می شود.
اشتباه قانونی در تفسیر ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی
در ماده ۳ آمده است که اگر محکوم علیه دعوای اعسار اقامه نکند یا اثبات نشود، می توان او را بازداشت کرد. اما این بازداشت، مدنی است نه کیفری و نمی تواند با جرم انگاری اشتباه گرفته شود.
تقسیم بندی ۱۴ سکه ای؛ ادعای غیرمستند و فاقد مبنای شرعی و قانونی
تعیین عدد ۱۴ سکه به عنوان مرز میان ماهیت مدنی و کیفری مهریه، فاقد پشتوانه عرفی، قانونی و فقهی است. این مرزبندی حتی از نظر اجرایی بی فایده است. فرض کنید مهریه، ۱۴۰ سکه تعیین شده است. آیا زوجه می تواند در ده مرحله ۱۴ سکه را پیگیری کیفری کند؟ اگر پاسخ مثبت است، طرح کارایی ندارد؛ اگر منفی است، حق زن برای دسترسی به کل مهریه سلب شده است.
اهانت به بدنه حقوقی کشور به بهانه دفاع از طرح
اظهارات آقای سالاری مبنی بر ناآگاهی منتقدین از مفاهیم حقوقی، نقدناپذیری غیر علمی محسوب می شود. جامعه ای که در آن حقوق دانان، وکلا و اساتید دانشگاه درک فهیمانه ی حقوقی نداشته باشند، قطعاً متضرر خواهد شد. نقد تخصصی بخشی از فرآیند سالم قانون گذاری است.
پابند الکترونیکی؛ راهکار یا مانع؟
- اختلال در معیشت: محدودیت تردد موجب ناتوانی در اشتغال محکوم علیه می شود و بازپرداخت مهریه را سخت تر می سازد.
- تحمیل هزینه: استفاده از پابندهای الکترونیکی هزینه بر بوده و وضع مالی بدهکاران را بدتر می کند.
- منافع مالی دولت: این طرح بیش از آنکه ناظر بر حقوق انسانی باشد، به صرفه جویی در هزینه زندان ها و ایجاد منبع درآمد دولتی از طریق اجاره پابندها تمایل دارد.
- کمبود تجهیزات: تحریم ها و رشد تقاضا برای استفاده از پابندها می تواند منجر به عدم اجرای صحیح طرح شود.
حق طلاق و تبعیض علیه زنان؛ زاویه ی پنهان مسأله مهریه
اگر ضمانت اجرای کیفری مهریه محدود شود، باید در عوض، زنان به حقوق دیگری مانند حق طلاق، حق سفر، اشتغال و حضانت فرزند نیز دسترسی داشته باشند. در غیر این صورت، با حذف ضمانت اجرای ماهوی تنها سلاح حقوقی زن سلب شده و تبعیض حقوقی علیه وی تشدید می گردد.
نتیجه گیری
طرح نهایی شده از سوی کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس با عنوان تعیین سقف کیفری مهریه ۱۴ سکه، نه تنها با اصول حقوق مدنی و کیفری ایران در تضاد است، بلکه از نظر فقهی، شرعی و عملیاتی نیز ناکارآمد و ناکامل شناخته می شود.
پیشنهاد ما به مسئولان محترم قانونی این است که پیش از ارائه پیشنهادهای این چنینی، با جامعه دانشگاهی، خبرگان حقوقی و نهادهای تخصصی مشورت کنند و از طرح های عوام گرایانه و بدون پشتوانه کارشناسی پرهیز نمایند.
مهریه یه قرار قانونی بین زن و مرد هست دخالت تو این کار یعنی حقی که به واسطه اون ازدواج دو نفر شکل گرفته را نادیده بگیریم الان خیلی از همین زنها بالای ده سال پیش ازدواج کردند و ممکنه مهریه نباشه زندگیشون نابود بشه و ثمره یک عمر زحمت و تلاش مشترک را مرد برای خودش برداره و به نام مادر خواهر یا برادرش بزنه و زنشو راحت طلاق بده و حق زن پایمال بشه در صورتی که خیلی از این زحمات و تلاش ها به پشتوانه مهریه انجام شده یعنی زن گفته اگه دارم تلاش میکنم پولی مالی برای این زندگی جمع میکنم و مال شوهرم هست در عوضش مهریه دارم که مرد همه را برای خودش بر نداره ولی با این کار تمام حقوق زنها نادیده گرفته میشه خیلی از افرادی که کاسب مهریه هستند با این قانونها مشکلی در کارشون ایجاد نمیشه چون کاسب مهریه زحمتی برای زندگی مشترک نمیشه با یک سکه یا صیغه یک روزه هم برنامه اش اجرا میشه ولی این قانون داره خانواده و زنها و بچه هارو از بین می بره زن دیگه دنبال بچه و زندگی نمی افته
با خواندن پیشنهاد آقای وکیل که مدعی که از دانشگاهیان و اساتید استفاده نشده در این طرح، کلا پیشنهادی که دادی داداش من بیشتر از حق خانم ها و دولت دفاع کردی تا اقایون.
اصلا میخوام بدونم دونفر که بانم ازدواج میکنند اگه به مرحله ای رسیدن که نتتونند ادامه بدن خب برن جدا بشن دیگه حق طلاق و مهریه معنی نداره.
حضانت فرزندم اول با نان اور خانواده حالا میحواد زن باشه یا مرد.و یا هرکدوم که توانایی و تمایل بیشتری داشت.
همه چیز با توافق و رضایت تا جایی که ممکنه.
حالا ازدواج تو ایران ما شده کاسبی بعضی خانما و جولانگاه بعضی اقایون عقده ای که اون زنش خالی میکنه. که باید با هزار دلیل ومدرک جور کنه تا زنه طلاق بگیره.
باسلام. هیچ مشکلی نیست. مردان را زندانی کنید. اموالشان را مصادره کنید. کیسه ی زنان وکیسه ی وکلا را پراز طلا کنید. به جهنم که مرد خودش زندگیش جوانیش به فنا میرود. اصلا غلط کرده ازدواج کرده. اصلا جرم کرده زن گرفته. ولی خدا پیغمبری این رفتارها را پای اسلام ننویسید….. مرگ بر فمینیست و طرفداران فمینیست زنده باد مرد مظلوم وبیگناه ایرانی… یف
سلام.اقای وکیل طرحی پیشنهاد بده که باقانون مدنی درتضاد نباشه.شما حتمآ درمخمسه مهریه قرار نگرفتی که چنین میگویی.بنده در ازدواج اولم بچه دار نشدم هرچه داشتم خرج نازایی همسرم کردم نتیجه نگرفتم همسرم با نقشه هرچه داشتم فروخت وبه بهانه های مختلف بحسابش زد( خانه ماشین) بعد مهریه اجرا گذاشت.الان من ازهمسر دومم سه بچه دارم.مهریه اقساطی شد نتونستم بپردازم.الان حکم جلبم گرفته در ضمن رسید پول خانه هم به قاضی دادم گفتم دیگه هچی ندارم قاضی میگه اونا حساب نمیشن.حالا من مونده ام سه بچه مدرسه ای خانه اجارهای با پول کارگری هزینه مدرسه بچه هام هم جور نمیشه. ولی همسرم باپول من خانه وماشین داره به من میخنده اقای وکیل بازندانی من همسرم بچه هام توی شهر غریب چکار کنن.شما یک راه جلو من بگذار تا بچه هام کارتون خواب نشن