اولین واکنش تند ایران به کریدور ترامپ؛ خط قرمز را رد کردند!
کریدور ترامپ یا همان «مسیر صلح و رفاه بین المللی»، در ظاهر یک پروژه ترانزیتی برای اتصال آذربایجان به نخجوان از طریق ارمنستان است، اما برای ایران معنایی جز برهم زدن موازنه ژئوپلیتیک شمال غرب کشور ندارد. تهران از همان لحظه انتشار خبر، با لحنی جدی و هشدارآمیز پیام داد که تغییر مرزها و حضور نیروهای فرامنطقه ای را تحمل نخواهد کرد.
پشت پرده نشست واشنگتن
در نشست موسوم به «نشست تاریخی صلح» که در کاخ سفید برگزار شد، دونالد ترامپ میزبان الهام علی اف و نیکول پاشینیان بود. نتیجه؟ توافقی که حق توسعه و کنترل یک کریدور ۴۳ کیلومتری در حاشیه مرز ایران را تا ۹۹ سال به شرکت های آمریکایی واگذار می کند. حتی خبرهایی از استقرار «حدود هزار نیروی نظامی خصوصی آمریکایی» در این مسیر منتشر شده است. چنین سطحی از حضور واشنگتن در شمال غرب ایران، برای تهران خط قرمز قطعی است.
چرا ایران حساس است؟
ایران بارها اعلام کرده که هیچ تغییری در مرزهایش را نمی پذیرد، حتی اگر این تغییر رسمی نباشد و در قالب «پروژه های زیرساختی» ظاهر شود. حضور مستقیم نیروهای آمریکایی در استان سیونیک، یعنی فاصله چند کیلومتری از مرز ایران، همان چیزی است که سیاستمداران ایرانی آن را «ایجاد فشار امنیتی و اقتصادی» توصیف می کنند. این پروژه همچنین مسیر سنتی ترانزیت باکو-نخجوان از طریق خاک ایران را حذف می کند و عملاً یک بازوی نفوذی آمریکا و اسرائیل در منطقه خواهد ساخت.
بدبختی اقتصادی و ترانزیتی
تا پیش از این، بخش بزرگی از تردد و انتقال کالا بین باکو و نخجوان از مسیر ایران انجام می شد؛ مسیر پُردرآمدی که حالا با اجرای کریدور ترامپ حذف می شود. قطع این مسیر، نه تنها درآمد ترانزیتی ایران را به صفر می رساند، بلکه جایگاه کشور در کریدورهای بین المللی شرق-غرب را هم به شدت تضعیف می کند. این یک تغییر عادی نیست؛ این حذف ایران از نقشه اصلی حمل ونقل قفقاز جنوبی است.
محور باکو–آنکارا–واشنگتن–تل آویو
این مسیر جدید فقط اقتصادی نیست؛ یک طرح کاملاً امنیتی است که با همگرایی ترکیه، آذربایجان، آمریکا و اسرائیل اجرا می شود. گزارش ها حاکی است که تل آویو در ساخت زیرساخت های نظامی باکو، به ویژه در مناطق نزدیک مرز ایران، نقش ویژه ای دارد. حالا با اتصال جاده ای ایمن به ترکیه، این محور جغرافیایی می تواند نزدیک ترین نقطه تهدید به مرزهای ایران را ایجاد کند.
بهره برداری از شرایط جنگی ایران
زمان بندی امضای این توافق دقیقاً در بحبوحه درگیری های ایران و اسرائیل بی دلیل نیست. باکو با علم به آنکه تهران سرگرم جبهه های دیگر است، پروژه را جلو برد تا پیش از هر پاسخ عملی ایران، کار از کار بگذرد. این حرکت، به تعبیر مقامات ایرانی، «استفاده از غفلت طرف مقابل برای پیشروی ژئوپلیتیک» است.
تهدید علیه ارتباطات راهبردی
کنترل این کریدور به دست آمریکا، یعنی تهران در هرگونه ارتباط زمینی با اروپا، ارمنستان و حتی روسیه باید با یک مانع سیاسی–امنیتی جدید مواجه شود. این همان چیزی است که کارشناسان آن را «گسترش فشار حداکثری از جنوب خلیج فارس به مرزهای شمال غرب» می نامند.
پیام ایران به واشنگتن و باکو
از دید ایران، کریدور ترامپ فراتر از یک پروژه عمرانی است؛ این یک تغییر موازنه قدرت است که پیامدهای امنیت ملی دارد. مقامات ایرانی هشدار داده اند که هرگونه حرکت در این مسیر بدون در نظر گرفتن منافع و امنیت ایران، با اقدام متقابل روبه رو خواهد شد. به زبان ساده: «خط قرمز رد شده، واکنش هم قطعی است.»
نظرات کاربران