کریدور نخجوان، شاهراه استراتژیک اسرائیل علیه ایران؟
کریدور نخجوان که در چارچوب توافق جدید میان آذربایجان و ارمنستان با میانجی گری آمریکا شکل گرفته، نه فقط یک مسیر ترانزیتی، بلکه میدان تازه ای برای رقابت های ژئوپولیتیکی در قفقاز جنوبی است. این گذرگاه که مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بین المللی نامیده شده، آذربایجان را مستقیماً به جمهوری خودمختار نخجوان و در نهایت به ترکیه وصل می کند؛ مسیری که عملاً ایران را از معادلات زمینی با باکو و آنکارا کنار می گذارد.
توافق واشنگتن؛ بستر بازی بزرگ
در کاخ سفید، الهام علی اف و نیکول پاشینیان در حضور دونالد ترامپ توافقی امضا کردند که جنگ ۳۵ ساله را پایان داد. اما بخش حساس ماجرا، تعهد ارمنستان به اعطای حقوق توسعه انحصاری کریدور به آمریکا برای ۹۹ سال است. این به واشنگتن و متحدانش اجازه می دهد خطوط ریل، نفت، گاز، فیبر نوری و برق را در منطقه بسازند و کنترل استراتژیک بر شریان ارتباطی بین باکو و نخجوان داشته باشند.
اسرائیل، برنده خاموش بازی
سال ها همکاری نظامی و اطلاعاتی بین باکو و تل آویو باعث شده حضور اسرائیل در قفقاز جنوبی عادی شود. حالا با کریدور نخجوان، تل آویو فرصتی طلایی برای حضور لجستیکی و امنیتی دائمی در نزدیکی مرزهای ایران پیدا کرده است. از این مسیر، انتقال تجهیزات، تکمیل پایگاه های شنود و حتی پشتیبانی از عملیات های اطلاعاتی بسیار ساده تر خواهد شد.
پایگاه های نظامی نزدیک مرز ایران
پایگاه های ایجادشده در فضولی و زنگیلان که فاصله اندکی با مرز ایران دارند، می توانند با این کریدور به شبکه حمل ونقل و تدارکات منطقه وصل شوند. این یعنی اتصال فیزیکی زیرساخت های نظامی اسرائیل به خاک ترکیه و مدیترانه از طریق یک مسیر کنترل شده و ایمن.
چرا ایران بازنده اصلی است؟
پیش از این، ارتباط زمینی آذربایجان و نخجوان از خاک ایران انجام می شد و سالانه عایدی ترانزیتی قابل توجهی داشت. با عملیاتی شدن کریدور نخجوان، این درآمدها و اهرم های فشار دیپلماتیک ایران بر باکو حذف می شود. علاوه بر آن، ایران بخش بزرگی از نقش خود در شبکه های حمل ونقل شرق به غرب را از دست می دهد و به حاشیه رانده می شود.
انرژی و میدان شاه دنیز
میدان گازی شاه دنیز که به عنوان یکی از منابع اصلی گاز اروپا اهمیت حیاتی دارد، بخشی از معادله این کریدور است. ایران سهم ۱۰ درصدی در این میدان دارد، اما با کنترل کامل مسیر توسط آمریکا، ترکیه و آذربایجان، امکان دخالت یا تاثیرگذاری واقعی تهران بر جریان صادرات انرژی بسیار محدود خواهد شد.
زمان بندی معنادار پروژه
اجرای این طرح دقیقاً در دوره ای که ایران با تنش های امنیتی و درگیری با اسرائیل روبه روست، پرسش برانگیز است. باکو با استفاده از تمرکز ایران بر جبهه های دیگر، گام مهمی در تثبیت این شریان برداشت؛ گامی که می تواند تأثیرات ژئوپولیتیکی بلندمدتی بر منطقه بگذارد.
محور ترکیه–باکو–تل آویو
این کریدور، جنوب قفقاز را به یک محور ترانزیت انرژی و کالا بین ترکیه، آذربایجان و اسرائیل تبدیل می کند. تل آویو می تواند با استفاده از این مسیر، حضور اقتصادی و امنیتی خود را گسترش دهد، بدون آنکه نیاز به عبور از خاک ایران داشته باشد.
دروازه ای رو به مرزهای ایران
کریدور نخجوان اگرچه در ظاهر یک مسیر صلح و توسعه معرفی می شود، اما در عمل به شاهراه استراتژیک اسرائیل نزدیک به مرزهای شمال غربی ایران تبدیل خواهد شد؛ مسیری که می تواند همزمان امنیت ایران را به چالش بکشد و اقتصاد ترانزیتی کشور را تضعیف کند.
نظرات کاربران