مقدمه
پدیده ویپ و سیگارهای الکترونیکی این روزها به عنوان یکی از معضلات نوین در حوزه سلامت عمومی شناخته می شود. برخلاف تصور برخی، این ابزارها نه تنها جایگزین سالم تری برای سیگار نیستند، بلکه به تعبیر بسیاری از کارشناسان، یک دروازه جدید به دنیای اعتیاد محسوب می شوند و به ویژه در میان جوانان و نوجوانان، موجی از نگرانی ایجاد کرده اند.
سیگارهای الکترونیکی؛ ظاهری مدرن با باطنی خطرناک
بر اساس اظهارات دکتر فرخنده جمشیدی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، سودجویان همواره به دنبال ایجاد ذائقه و بازارهای تازه برای فروش مواد مخدر بوده اند. همان طور که در گذشته کراک با شیشه جایگزین شد تا آثار ظاهری کمتر شود، امروز نیز ویپ با طعم ها و ظاهر جذاب، به ابزاری برای ایجاد وابستگی پنهان در جوانان تبدیل شده است.
عوامل روانی و اجتماعی گرایش به ویپ
طبق نظر این متخصص، بسیاری از جوانان تحت تأثیر اختلالات روانی و اجتماعی و با این تصور غلط که مصرف این محصولات نشانه طبقه اجتماعی بالاتر است، به سمت استفاده از آن می روند. اما از دید علمی، هر نوع ماده دخانی یا مخدر، چه به شکل سنتی و چه الکترونیکی، نوعی اعتیاد به شمار می آید.
نوجوانان؛ گروه سنی پرخطر
نوجوانی، مرحله ای حساس از زندگی است که با بحران هویت و تمایل به تجربه گری همراه است. جمشیدی هشدار می دهد: کافی است یک بار در جمع دوستان، یک فرد سودجو پیشنهاد مصرف بدهد تا به دلیل ترس از تمسخر یا میل به پذیرفته شدن، نوجوان به مصرف ترغیب شود. این تجربه می تواند آغاز وابستگی فوری باشد.
نقش خانواده در پیشگیری
خانواده های صمیمی و پرمحبت، بیشترین اثر بازدارندگی را دارند. نوجوانی که در خانه احساس امنیت و محبت کند، کمتر جذب محبت های کاذب خیابانی می شود. در مقابل، نبود پیوند عاطفی سالم در خانواده، زمینه را برای پذیرش پیشنهادهای مضر همسالان فراهم می کند.
سیگار و قلیان؛ پله های اول اعتیاد
جمشیدی تاکید می کند: یک پک قلیان معادل مصرف ۲۰۰ نخ سیگار است و حتی یک نخ سیگار روزانه می تواند به مرور زمان، وابستگی ایجاد کند. این مسیر به راحتی می تواند به مصرف مواد سنگین تر ختم شود.
مصرف مواد محرک و توهم زا
در میان جوانان، موادی چون حشیش و ماری جوانا به اشتباه به عنوان نماد «باکلاس بودن» تلقی می شود. در حالی که این مواد اثرات مخرب و شدیدی بر مغز و روان دارند و دروازه ورود به اعتیاد شدیدتر هستند.
نقش متادون در درمان اعتیاد
متادون، یک داروی درمانی مورد استفاده در ترک اعتیاد است که اگر تحت نظارت پزشک مصرف شود، می تواند روند ترک را تسهیل کند. اما استفاده خودسرانه آن، مانند دیگر داروها، خطرناک و غیرقابل پیش بینی است.
مراکز ترک اعتیاد و اهمیت مراجعه به متخصص
در کشور، به ازای هر ۱۵ هزار نفر، یک مرکز ترک اعتیاد فعال است. این مراکز با تیمی از پزشکان و پرستاران متخصص، پس از بررسی شرایط جسمی فرد، روند درمان را آغاز می کنند. مهم ترین شرط موفقیت، اراده فرد برای ترک است و نه صرفا فشار خانواده یا جامعه.
جمع بندی
ویپ و سیگارهای الکترونیکی فراتر از یک مد یا سرگرمی زودگذر، یک معضل اجتماعی و بهداشتی هستند که به شکلی زیرپوستی، در حال گسترش در میان نسل جدیدند. تنها با آگاهی بخشی، تقویت پیوندهای عاطفی در خانواده، آموزش مهارت های زندگی و بهره گیری از درمان تخصصی، می توان این موج اعتیاد مدرن را مهار کرد.
نظرات کاربران