کاهش فشار آب؛ عامل اصلی قطعی آب در شهرهای کشور
این روزها قطعی آب در تهران، تبریز و بسیاری دیگر از نقاط ایران به یکی از موضوعات داغ تبدیل شده است. بررسی ها نشان می دهد کاهش فشار آب توسط سازمان آب برای مقابله با بحران کمبود آب، علت اصلی این اختلالات است. این اقدام باعث شده آب به طبقات بالایی ساختمان ها با فشار مناسب نرسد و افرادی که مجهز به پمپ آب نیستند، بیشتر با مشکل مواجه شوند.
هرچند این روش موقتی شاید برای صرفه جویی در مصرف آب پاسخگو باشد، اما افزایش استفاده از پمپ شخصی در ساختمان ها می تواند اثرگذاری این تصمیم را بی اثر کند و مشکل همچنان پابرجا بماند.
بحران آب؛ دومین ابرچالش ایران
طبق گزارش ها، بحران آب رتبه دوم را در بین ۱۰۰ ابرچالش اساسی کشور به خود اختصاص داده است. در تابستان ۹۷ بیش از ۳۵ میلیون نفر با چالش کمبود آب مواجه شدند و این آمار هر ساله در حال افزایش است. در کنار افزایش جمعیت و توسعه شهری، مصرف نادرست آب و نبود تکنولوژی های پیشرفته برای بازیافت آب باعث تشدید این بحران شده اند.
مصرف نادرست و ضعف تکنولوژی؛ متهمان اصلی
استفاده عمومی از آب شرب برای شست وشو و استحمام روشی است کهدر سایر کشورها، مانند بسیاری از کشورهای اروپایی، سال هاست منسوخ شده است. در ایران، همچنان این الگو ادامه دارد و فشار مضاعفی بر منابع محدود آب ایجاد می کند.
میزان بازیافت پساب ها در ایران بسیار پایین است؛ به طوری که در سال ۱۴۰۲ فقط ۱.۷ میلیارد مترمکعب پساب از تصفیه خانه ها تولید شد، در حالی که حدود ۶ میلیارد مترمکعب آب سالانه به دلیل مصرف بی رویه و غیراصولی وارد فاضلاب می شود.
کولر آبی؛ بزرگ ترین بلعنده آب شرب کشور
شاید باورش سخت باشد، اما کولرهای آبی یکی از بزرگ ترین عوامل مصرف آب شرب در ایران هستند. هر کولر آبی در هر ساعت بین ۳۰ تا ۴۵ لیتر آب نیاز دارد، یعنی هر شبانه روز ۷۰۰ لیتر آب را هدر می دهد. طبق آمار، بیش از ۸۵۰ میلیون مترمکعب آب در تابستان توسط این کولرها مصرف می شود. این عدد معادل ۳ تا ۴.۵ برابر ظرفیت سد امیرکبیر (سد کرج) است!
با توجه به این که نیمی از آب شرب کشور صرف راه اندازی کولرهای آبیِ با تکنولوژی شصت سال پیش می شود، می توان گفت مسیر مصرف بهینه آب همچنان مغفول مانده است.
آمار مصرف و هدر رفت آب شرب در کشور
- آب تجدیدپذیر سالانه کشور: کمتر از ۱۱۰ میلیارد متر مکعب
- مصرف آب شرب و بهداشت: به طور متوسط ۷.۶ میلیارد متر مکعب در سال
- تامین آب: ۴.۹ میلیارد متر مکعب از منابع زیرزمینی و ۲.۷ میلیارد متر مکعب از منابع سطحی و نمک زدایی
- متوسط آب بدون درآمد: بیش از ۱.۹ میلیارد مترمکعب در سال (۲۶٪ کل آب شرب کشور)
- مصرف آب کولرهای آبی: به طور متوسط ۷۰۰ میلیون مترمکعب در سال
بیش از ۸۲ درصد آب شرب شهری به صورت فاضلاب به شبکه برمی گردد که با رویکرد بازچرخانی و تصفیه می تواند مجدداً مورد استفاده قرار گیرد، اما فعلاً بخش ناچیزی از این ظرفیت بالفعل شده است.
ریشه های عمیق تر بحران آب؛ از قیمت تا سیاست های کلان
بسیاری قیمت پایین آب و فرهنگ مصرف نادرست را تنها دلایل بحران کم آبی و قطعی آب می دانند. در حالی که تصمیمات مدیریتی، ضعف سیاست گذاری در حوزه بازچرخانی و بی توجهی به توسعه زیرساخت و تکنولوژی مصرف آب هم به اندازه الگوی مصرف اهمیت دارند. کاهش فشار آب، تنها راه حل کوتاه مدت است که نمی تواند مشکلات بلندمدت را حل کند.
نبود رویکرد جامع و صرف تمرکز بر مقصر جلوه دادن مردم، خطایی راهبردی در سیاست های امنیت آب به وجود آورده و سبب اتلاف منابع و فرصت های حل مساله شده است.
قطعی آب؛ چالش بزرگ امروز و تهدید آینده
قطعی آب و برق در روزهای گرم اخیر، نارضایتی شهروندان را به دنبال داشته و به نظر می رسد این وضعیت ادامه دار خواهد بود. نه صرفاً مردم، بلکه کل زنجیره سیاست گذاری و فناوری باید برای نجات منابع آبی کشور اقدام کند و آینده ای ایمن برای همه شهرها و روستاهای ایران رقم بزند.
نظرات کاربران