منطقه پازن کجاست و میدان گازی در کجای آن کشف شده است؟

پازن کجاست؟ آدرس دقیق یک گنجینه انرژی در جنوب ایران

نام پازن اخیراً با اعلام کشف یک میدان گازی و نفتی عظیم، بر سر زبان ها افتاده است. اما منطقه پازن دقیقاً کجاست و این میدان استراتژیک در کدام نقطه از آن قرار دارد؟ پازن نامی است که به یک محدوده جغرافیایی خاص در جنوب ایران، در مرز دو استان کلیدی در حوزه انرژی یعنی استان فارس و استان بوشهر اطلاق می شود. این منطقه که از نظر زمین شناسی بخشی از زون زاگرس محسوب می شود، میزبان کوه هایی به نام «پازنان» است و موقعیت منحصربه فرد آن، دسترسی به زیرساخت های انرژی کشور را تسهیل می کند. در این مقاله، به صورت دقیق به بررسی موقعیت جغرافیایی منطقه پازن و محل قرارگیری میدان گازی کشف شده در آن می پردازیم.

موقعیت جغرافیایی منطقه پازن در نقشه ایران

منطقه پازن یک ناحیه جغرافیایی وسیع است که در جنوبی ترین بخش استان فارس آغاز شده و تا نواحی شمالی استان بوشهر امتداد می یابد. این منطقه به دلیل قرار گرفتن در مجاورت بزرگترین منابع هیدروکربوری کشور، از اهمیت استراتژیکی بالایی برخوردار است. شناخت دقیق موقعیت این منطقه، به درک بهتر ارزش میدان گازی پازن کمک می کند.

هم جواری با شهرستان های مُهر و جَم

میدان گازی پازن دقیقاً در مرز اداری دو شهرستان مهم قرار گرفته است. بخش اصلی این میدان در حوزه استحفاظی شهرستان مُهر در جنوب استان فارس واقع شده است. به طور خاص، این میدان در نزدیکی و مشرف بر منطقه «دارالمیزان»، یکی از بخش های محروم این شهرستان، قرار دارد. از سوی دیگر، امتداد این میدان به سمت شمال شهرستان جَم در استان بوشهر کشیده شده است. طبق اعلام رسمی وزارت نفت، فاصله این میدان تا مرکز شهر جم حدود ۲۱ کیلومتر است. این هم مرزی باعث شده تا هر دو استان، در آینده از مزایای توسعه این میدان بهره مند شوند.

فاصله پازن تا قطب های انرژی و مراکز استان

یکی از معیارهای کلیدی برای ارزیابی اهمیت یک میدان نفتی یا گازی، فاصله آن تا زیرساخت های موجود و بازارهای مصرف است. میدان پازن از این نظر در موقعیتی بسیار ممتاز قرار دارد:

• فاصله تا عسلویه: این میدان در فاصله تقریبی ۶۵ کیلومتری شمال منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس (عسلویه) قرار دارد. این نزدیکی یک مزیت بزرگ است، زیرا امکان استفاده از پالایشگاه ها، پایانه های صادراتی و خطوط لوله موجود در عسلویه را برای فرآوری و انتقال گاز و میعانات گازی پازن فراهم می کند.
• فاصله تا شیراز: میدان پازن حدوداً در ۱۷۰ کیلومتری جنوب شهر شیراز، مرکز استان فارس، واقع شده است. این فاصله نسبتاً کم، پشتیبانی لجستیکی و تامین نیروی انسانی برای پروژه را تسهیل می کند.
• موقعیت نسبت به لامرد: این منطقه همچنین در نزدیکی شهرستان لامرد قرار دارد که خود میزبان صنایع انرژی بر و فرودگاه بین المللی است، که این موضوع نیز به اهمیت استراتژیک آن می افزاید.

میدان گازی پازن در کدام بخش از منطقه کشف شده است؟

میدان گازی پازن یک ساختار زمین شناسی یکپارچه است که نام خود را از کوه های پازنان در همان منطقه گرفته است. این میدان، که وسعت آن حدود ۲۲ کیلومتر تخمین زده می شود، یک تاقدیس (Anticline) بزرگ زیرزمینی است که حجم عظیمی از گاز و نفت را در خود جای داده است. عملیات اکتشاف و حفاری که منجر به اثبات وجود این ذخایر شد، در نقاط مشخصی از این ساختار انجام شده است.

نقش کوه های پازنان و منطقه دارالمیزان

محل دقیق کشف و حفاری چاه های اکتشافی در کوه هایی به نام پازنان بوده که مشرف بر منطقه دارالمیزان در شهرستان مُهر است. این منطقه کوهستانی و صعب العبور، شرایط حفاری را چالش برانگیز کرده بود، اما پتانسیل بالای هیدروکربوری آن، شرکت ملی نفت ایران را به سرمایه گذاری برای اکتشاف ترغیب کرد. گزارش های اولیه از کشف این میدان در سال ۱۳۹۴ نیز به همین منطقه جغرافیایی اشاره داشتند.

چاه های اکتشافی و تأیید نهایی ذخایر

کشف یک میدان به معنای اثبات وجود هیدروکربور از طریق حفاری چاه یا چاه های اکتشافی است. در مورد میدان پازن، پس از حفاری اولین چاه در حدود یک دهه قبل، فعالیت ها برای مدتی متوقف شد. اخیراً با حفاری چاه دوم اکتشافی و انجام آزمایش های موفقیت آمیز (Well Testing)، حجم دقیق ذخایر گاز و همچنین وجود یک لایه نفتی جدید تأیید نهایی شد. این چاه ها در عمق زمین و در سازندهای زمین شناسی مستعد (عمدتاً سازندهای دالان و کنگان) که مخازن اصلی گاز در جنوب ایران هستند، حفر شده اند. بنابراین، میدان گازی در دل ساختار زمین شناسی پازن و در اعماق زمین در محدوده جغرافیایی بین شهرستان های مهر و جم کشف و تثبیت شده است.

اهمیت توسعه میدان پازن برای مناطق محروم جنوب فارس

توسعه میدان گازی پازن فراتر از یک دستاورد ملی در حوزه انرژی، می تواند تأثیرات عمیق اجتماعی و اقتصادی بر مناطق میزبان، به ویژه مناطق محرومی مانند بخش دارالمیزان داشته باشد. نمایندگان محلی و کارشناسان معتقدند که اجرای این پروژه عظیم صنعتی می تواند به عنوان یک موتور محرک برای توسعه پایدار عمل کند.

• اشتغال زایی: پروژه های نفت و گاز به طور مستقیم و غیرمستقیم هزاران فرصت شغلی در مراحل ساخت، نصب و بهره برداری ایجاد می کنند که می تواند نرخ بیکاری را در منطقه به شدت کاهش دهد.
• محرومیت زدایی: با توجه به تأکید بر مسئولیت های اجتماعی صنعت نفت، بخشی از درآمدهای حاصل از این میدان می تواند صرف توسعه زیرساخت ها، بهبود خدمات بهداشتی، آموزشی و رفاهی در شهرستان های مهر و لامرد شود.
• افزایش امنیت و رفاه: رونق اقتصادی ناشی از این پروژه می تواند به افزایش سطح امنیت اجتماعی و بهبود کیفیت زندگی خانوارها در این مناطق جنوبی استان فارس منجر شود.