کشف میدان گازی پازن چه سودی برای اقتصاد و ذخایر ایران خواهد داشت؟

میدان گازی پازن: گنجینه ای نوظهور برای اقتصاد و امنیت انرژی ایران

اعلام خبر کشف و برنامه توسعه میدان گازی پازن در مهرماه ۱۴۰۴، توجه بسیاری از کارشناسان اقتصادی و فعالان حوزه انرژی را به خود جلب کرد. این میدان که در مرز استان های فارس و بوشهر واقع شده، با ذخایر عظیم گاز و میعانات گازی، پتانسیل بالایی برای تأثیرگذاری بر اقتصاد کلان کشور و تقویت جایگاه ایران در بازارهای جهانی انرژی دارد. گرچه اخبار مربوط به کشف اولیه این میدان به سال ۱۳۹۴ بازمی گردد، اما تأیید نهایی حجم ذخایر و آغاز فرآیند توسعه آن در دولت اخیر، فصل جدیدی را در بهره برداری از منابع هیدروکربوری کشور گشوده است. در این مقاله به صورت تخصصی بررسی می کنیم که توسعه میدان پازن چه منافع مشخصی برای اقتصاد، ذخایر استراتژیک و موازنه انرژی ایران به همراه خواهد داشت.

افزایش حجم ذخایر گازی ایران با اکتشافات میدان پازن

یکی از فوری ترین و ملموس ترین دستاوردهای توسعه میدان پازن، افزایش قابل توجه حجم ذخایر اثبات شده گاز طبیعی کشور است. این موضوع نه تنها جایگاه ایران را به عنوان دومین دارنده ذخایر گاز جهان تثبیت می کند، بلکه پشتوانه قدرتمندی برای برنامه های توسعه بلندمدت فراهم می آورد.

جزئیات حجم ذخایر و مقایسه با پارس جنوبی

بر اساس اعلام رسمی وزارت نفت، میدان پازن دارای حدود ۱۰ تریلیون فوت مکعب (TCF) گاز درجا است. با در نظر گرفتن ضریب بازیافت معمول ۷۰ درصدی در میادین گازی ایران، حجم گاز قابل برداشت از این میدان به حدود ۷ تریلیون فوت مکعب می رسد. برای درک بهتر این عدد، می توان آن را با بزرگترین منبع گازی کشور، یعنی میدان گازی پارس جنوبی، مقایسه کرد:

• حجم گاز قابل برداشت از پازن، تقریباً معادل تولید یک فاز استاندارد پارس جنوبی برای مدت ۱۷ تا ۱۸ سال است.
• این میزان ذخیره معادل تأمین گاز مورد نیاز کشور برای حدود ۷۰۰۰ روز تولید یک فاز پارس جنوبی است.

علاوه بر این، در لایه های عمیق تر این میدان، یک لایه نفتی با حداقل ۲۰۰ میلیون بشکه نفت خام نیز کشف شده که این رقم با مطالعات تکمیلی احتمال افزایش دارد. این ذخایر ترکیبی (گاز و نفت)، ارزش استراتژیک پازن را دوچندان می کند.

تأثیر میدان پازن بر موازنه انرژی و اقتصاد کلان

فراتر از افزایش ذخایر روی کاغذ، بهره برداری از میدان پازن تأثیرات عملی و گسترده ای بر اقتصاد ملی و چالش های فعلی بخش انرژی، به ویژه مسئله ناترازی گاز، خواهد داشت. با پیش بینی آغاز برداشت از این میدان ظرف ۴۰ ماه آینده، می توان انتظار تحولات مثبتی را در این حوزه داشت.

کمک به حل بحران ناترازی گاز

در سال های اخیر، رشد فزاینده مصرف گاز در بخش های خانگی، تجاری و صنعتی، به ویژه در فصول سرد سال، کشور را با چالش جدی ناترازی تولید و مصرف گاز مواجه کرده است. این مسئله منجر به محدودیت در تأمین سوخت نیروگاه ها و صنایع بزرگ و همچنین افت فشار در شبکه سراسری شده است. تولید گاز از میدان پازن می تواند به عنوان یک منبع جدید و پایدار، بخشی از این شکاف را پر کند:

• تزریق گاز به شبکه سراسری: گاز تولیدی از پازن می تواند مستقیماً به شبکه سراسری تزریق شده و فشار آن را در مناطق جنوبی و مرکزی کشور تقویت کند.
• جایگزینی سوخت مایع: با تأمین گاز پایدار، نیاز نیروگاه ها و صنایع به استفاده از سوخت های مایع گران تر و آلاینده تر مانند مازوت و گازوئیل کاهش می یابد که این امر صرفه جویی ارزی قابل توجهی به همراه دارد.

ارزش افزوده اقتصادی و درآمدهای ارزی

توسعه میدان پازن یک پروژه اقتصادی عظیم است که از طریق تولید محصولات با ارزش و ایجاد زنجیره های جانبی، به رشد اقتصادی کشور کمک می کند. میعانات گازی که همراه با گاز از این میدان استخراج می شوند، یکی از ارزشمندترین محصولات صادراتی ایران هستند.

• صادرات میعانات گازی: با توجه به ذخیره بیش از ۴۳۰ میلیون بشکه میعانات گازی قابل استحصال، درآمد ارزی قابل توجهی از محل صادرات این محصول (که کاربرد اصلی آن تولید بنزین و محصولات پتروشیمی است) نصیب کشور خواهد شد.
• خوراک پتروشیمی ها: گاز غنی و میعانات گازی پازن می تواند به عنوان خوراک پایدار برای مجتمع های پتروشیمی مستقر در عسلویه و دیگر مناطق صنعتی مورد استفاده قرار گیرد و به توسعه صنایع پایین دستی کمک کند.
• رونق تولید و اشتغال زایی: اجرای این پروژه ملی، نیازمند خدمات و تجهیزات گسترده ای از شرکت های داخلی است که به رونق تولید و ایجاد هزاران فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم، به ویژه در استان های فارس و بوشهر، منجر می شود.

توسعه پایدار و محرومیت زدایی با اتکا به منابع میدان پازن

توسعه یک میدان گازی بزرگ مانند پازن، تنها یک دستاورد فنی و اقتصادی نیست، بلکه یک فرصت بی نظیر برای توسعه منطقه ای و محرومیت زدایی است. این میدان در مجاورت مناطق محرومی مانند بخش دارالمیزان در شهرستان مُهر قرار دارد و توسعه آن می تواند به بهبود زیرساخت ها و ارتقای سطح رفاه ساکنان این مناطق کمک شایانی کند.

نقش مسئولیت های اجتماعی صنعت نفت

بر اساس قوانین و رویه های موجود، بخشی از درآمدهای حاصل از پروژه های نفتی و گازی باید صرف اجرای طرح های عمرانی و رفاهی در مناطق میزبان شود. با آغاز بهره برداری از میدان پازن، انتظار می رود که شرکت ملی نفت ایران در قالب مسئولیت های اجتماعی خود، پروژه های زیر را در شهرستان های مُهر و لامرد در استان فارس و شهرستان جَم در استان بوشهر اجرا کند:

• ساخت و تجهیز مراکز بهداشتی و درمانی.
• بهسازی و توسعه راه های روستایی و بین شهری.
• تقویت زیرساخت های آموزشی و ورزشی.
• ایجاد فرصت های شغلی پایدار برای نیروهای بومی.

این اقدامات نه تنها به بهبود کیفیت زندگی مردم منطقه کمک می کند، بلکه با ایجاد پیوند مثبت بین صنعت و جامعه محلی، امنیت پایدار پروژه های ملی را نیز تضمین می نماید. در نهایت، توسعه میدان پازن نمونه ای برجسته از چگونگی تبدیل ثروت های طبیعی به توسعه پایدار و رفاه اجتماعی است.