یک راز در میان تراژدی؛ آثار گمشده داریوش مهرجویی
قتل دلخراش داریوش مهرجویی، کارگردان جریان ساز سینمای ایران، و همسرش وحیده محمدی فر، جامعه هنری و فرهنگی ایران را در شوکی عمیق فرو برد. اما در پس این تراژدی، معمایی دیگر نیز نهفته است؛ ناپدید شدن آخرین آثار و نوشته های این هنرمند بزرگ که می توانست دریچه ای نو به روی ذهن خلاق او در سال های پایانی عمرش بگشاید. این آثار که درست در آستانه ویرایش و انتشار بودند، حالا به یک راز سر به مهر تبدیل شده اند.
اطلاعات مربوط به این نوشته های گمشده اولین بار توسط شهرام اقبال زاده، ویراستار کتاب های پیشین مهرجویی، فاش شد. او در گفتگویی از آخرین تماس هایش با این کارگردان فقید پرده برداشت و حسرت بزرگ خود را در مورد تعلل در دریافت این آثار ابراز کرد؛ حسرتی که حالا به بخشی از تاریخ ادبیات و سینمای ایران بدل شده است.
کدام نوشته های مهرجویی پس از قتل او ناپدید شدند؟
بر اساس گفته های شهرام اقبال زاده، دو اثر مشخص که حاصل آخرین فعالیت های فکری و نوشتاری داریوش مهرجویی بودند، پس از مرگ او هرگز پیدا نشدند. این دو اثر شامل یک رمان کاملاً جدید و یک ترجمه بودند که مهرجویی با هیجان از اتمام آن ها صحبت کرده بود.
یک: رمان سورئال و ذهنی
مهم ترین اثر گمشده، یک رمان جدید با فضایی سورئال و عجیب بود. مهرجویی حدود سه الی چهار ماه پیش از مرگش با اقبال زاده تماس گرفته و گفته بود که پس از بازگشت از یک سفر خارجی، رمان تازه ای نوشته است. او داستان رمان را «ذهنی» توصیف کرده و اقبال زاده فضای آن را شبیه به فیلم «دختر دایی گم شده»، یکی از آثار متفاوت مهرجویی، دانسته است. قرار بود این رمان پس از یک بازبینی نهایی توسط خود مهرجویی، برای ویرایش ارسال شود، اما این فرصت هرگز دست نداد.
دو: ترجمه ای که هیچکس نامش را نمی داند
همزمان با خبر اتمام رمان، مهرجویی به ویراستارش اعلام کرده بود که یک ترجمه جدید را نیز به پایان رسانده است. متأسفانه، هیچ اطلاعاتی در مورد نام کتاب، نویسنده اصلی آن یا حتی موضوع این ترجمه در دست نیست. این موضوع، راز ناپدید شدن آن را پیچیده تر می کند، زیرا برخلاف دیگر ترجمه های او، هیچ رد و نشانی از این اثر در هیچ انتشاراتی ثبت نشده است.
سرنوشت نامعلوم دست نوشته ها و تلاش های بی نتیجه
پس از این فاجعه، یکی از دغدغه های اصلی دوستان و همکاران نزدیک مهرجویی، یافتن این میراث ارزشمند بود. اما جستجوها در منزل و وسایل شخصی او به هیچ نتیجه ای نرسید و هیچ فایل دیجیتال یا دست نوشته ای از این دو اثر پیدا نشد.
شهرام اقبال زاده اشاره می کند که از رضا درمیشیان، کارگردان و از دوستان نزدیک مهرجویی که رفت وآمد بیشتری با او داشت، خواسته تا این موضوع را پیگیری کند، اما تلاش های او نیز بی ثمر ماند. به نظر می رسد این دو نوشته برای همیشه در شب حادثه ناپدید شده اند و شاید هرگز مشخص نشود که آیا توسط قاتلان به سرقت رفته اند یا در جریان به هم ریختگی صحنه جرم از بین رفته اند.
آیا ترجمه «آقای سرگیجه» اثر گمشده است؟
برخی ممکن است ترجمه رمان «آقای سرگیجه» (Mr. Vertigo) اثر نویسنده شهیر آمریکایی، پل استر، را با آن اثر گمشده اشتباه بگیرند. اما این دو مقوله ای کاملاً جدا هستند. مهرجویی پیش از مرگش روی ترجمه این کتاب نیز کار می کرد و حتی نسخه ناقصی از آن را برای نشر هرمس ارسال کرده بود.
به گفته مرتضی کاردر، مدیر این انتشارات، ترجمه ارسالی ناقص بود و نیاز به بازبینی داشت و متأسفانه با مرگ مهرجویی، این پروژه نیز ناتمام ماند. بنابراین، ترجمه «آقای سرگیجه» یک اثر گمشده یا ناپدید شده نیست، بلکه پروژه ای نیمه کاره است که سرنوشت انتشارش در هاله ای از ابهام قرار دارد و کاملاً با آن ترجمه ناشناس و تمام شده ای که مهرجویی از آن صحبت کرده بود، متفاوت است.
نظرات کاربران