این یخچال توسط انیشتین طراحی شده است
یخچال اینشتین یکی از اختراعات کمتر شناخته شده آلبرت اینشتین است که او با همکاری فیزیکدان همکارش لئو زیلارد در سال ۱۹۲۶ آن را به ثبت رساند. این اختراع، برخلاف تصور عموم از اینشتین به عنوان فیزیکدان نظری صرف، نشان دهنده علاقه او به حل مشکلات عملی روزمره بود.
هدف اصلی این اختراع، افزایش ایمنی یخچال های خانگی بود؛ چرا که در آن دوران، حوادث مرگ باری به دلیل نشت گازهای سمی یخچال های قدیمی (مانند آمونیاک، کلرومتان و دی اکسید گوگرد) رخ می داد. اینشتین که به شدت تحت تأثیر این اتفاقات قرار گرفته بود، به دنبال راه حلی بدون قطعات متحرک و بدون خطر نشت گاز رفت و سیستمی را طراحی کرد که از گرما و چرخه ای شیمیایی استفاده می کرد.
مکانیزم عملکرد یخچال اینشتین–زیلارد
یخچال اینشتین هیچ قطعه مکانیکی متحرکی مانند کمپرسور یا موتور نداشت و به همین دلیل خراب شدن آن یا وقوع نشت به خاطر سایش قطعات تقریبا منتفی بود. اساس کار این یخچال بر استفاده از گرما به جای برق بود؛ به این صورت که با اعمال حرارت (مثلا توسط شعله کوچک)، آمونیاک به عنوان یک کاتالیزور باعث کاهش دمای جوش بوتان می شد.
بوتان تبخیر شده و فرایند اندوترمیک اتفاق می افتاد که باعث جذب گرما از محیط داخلی یخچال و در نتیجه سرد شدن آن می شد. گاز بوتان سپس در حضور آب سرد می عَرقید و مجددا به حالت مایع درمی آمد تا این چرخه ادامه یابد. تمام این فرایند در یک سیستم لوله بندی بسته انجام می شد و نیاز به برق یا قطعات متعدد نبود.
علت ساخت یخچال توسط اینشتین
دهه ۱۹۲۰، با شروع عرضه یخچال های خانگی همراه شد اما این فناوری به شدت ناامن بود. در سال ۱۹۲۶، حادثه تلخی در برلین رخ داد که یک خانواده تنها به دلیل نشت گاز یخچال جان باختند. این اخبار، انگیزه اصلی برای اینشتین شد تا به فکر ساختن «یخچالی ایمن تر» باشد؛ سیستمی که هیچ قطعه متحرکی نداشته و عملا خطر نشت گاز را حذف کند.
چرا یخچال اینشتین به تولید انبوه نرسید؟
با وجود ایده نوآورانه و رویکرد ایمنی بخش، یخچال اینشتین هیچ گاه وارد تولید انبوه نشد و دلایل متعددی برای این موضوع وجود داشت:
- بازده پایین: راندمان این یخچال ها بسیار پایین تر از یخچال های معمولی بود و نمی توانستند سرمای کافی را با سرعت مناسب فراهم کنند.
- وابستگی به گازهای خطرناک: هرچند هدف کاهش خطر بود، اما سیستم همچنان به گازهایی مثل آمونیاک و بوتان متکی بود که اگر نشت می کردند، مشکل آفرین می شدند.
- تحولات سیاسی و اقتصادی: رکود بزرگ اقتصادی دهه ۱۹۳۰ و همچنین قدرت گیری حزب نازی در آلمان باعث قطع منابع مالی پروژه شد و حتی اینشتین و زیلارد مجبور به ترک کشور شدند.
- پیشرفت فناوری در بازار: با معرفی گاز فریون، یخچال هایی ایمن تر و کاربردی تر به سرعت راهی بازار شدند و نیاز به اختراعی مثل یخچال بحث برانگیز اینشتین احساس نمی شد.
تأثیر ماندگار یخچال اینشتین بر فناوری های سبز
هرچند یخچال اینشتین به فراموشی سپرده شد و در عمل هیچ گاه به تولید انبوه نرسید، اما در دهه های بعد همچنان منبع الهام برای توسعه فناوری های پایدار و سبز قرار گرفت. در سال ۲۰۰۸، گروهی از محققان پیشنهاد بازطراحی نمونه اولیه را مطرح کردند و دریافتند که این سیستم، با استفاده از گازهای جدید و انرژی خورشیدی، می تواند بسیار موثرتر و دوستدار محیط زیست باشد.
با وجود همه پیشرفت ها، همچنان یخچال های دارای کمپرسور در بازار غالب هستند. اما شاید روزی، با رشد نیاز به انرژی های پاک و توجه جهانی به محیط زیست، ایده منحصربه فرد اینشتین جان تازه ای بگیرد و در عصر فناوری های سبز بدرخشد.
نظرات کاربران