کریدور زنگه زور؛ مسیر تازه باکو به ترکیه و دروازه طلایی اسرائیل در مرزهای ایران
کریدور زنگه زور که حالا با برند سیاسی «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بین المللی» معرفی شده، عملاً معادلات ژئوپولیتیک قفقاز جنوبی را زیر و رو کرده است. این گذرگاه ۴۳.۵ کیلومتری از خاک ارمنستان عبور می کند تا آذربایجان را مستقیم به نخجوان و سپس به ترکیه وصل کند، بدون اینکه حتی یک متر از خاک ایران استفاده شود. با این اتفاق، توازن قدرت در مرز شمالی ایران در حال تغییر اساسی است.
پشت پرده توافق تاریخی در کاخ سفید
در نشست موسوم به «TRIPP Peace Summit» در کاخ سفید، ترامپ، علی اف و پاشینیان پس از ۳۵ سال جنگ و تنش، توافق صلح امضا کردند. طبق این توافق، ارمنستان توسعه کامل کریدور را به مدت ۹۹ سال به آمریکا سپرد. این شامل راه آهن، خطوط نفت و گاز، فیبر نوری، و شبکه برق می شود. ترامپ در همان مراسم از لغو محدودیت های همکاری دفاعی با باکو خبر داد و صریحاً گفت که این توافق راهی برای ایجاد صلح همراه با تجارت آزاد و احترام به مرزهاست.
اسرائیل برنده پنهان ماجرا
اسرائیل سال هاست شریک استراتژیک آذربایجان است؛ از فروش پهپاد و تجهیزات نظامی گرفته تا همکاری های اطلاعاتی. حالا با کریدور زنگه زور، اسرائیل فرصتی بی سابقه برای تثبیت حضور لجستیکی و فنی خود درست در حیاط خلوت ایران پیدا کرده است. این مسیر به تل آویو اجازه می دهد بدون واسطه و با امنیت بالا به زیرساخت ها و مرزهای شمال غربی ایران نزدیک شود.
پایگاه های نظامی و امنیتی در نزدیکی ایران
گزارش های متعدد از فعالیت پیمانکاران اسرائیلی در مناطق آزادشده آذربایجان مثل فضولی، زنگیلان و جبرئیل منتشر شده است. تکمیل این مسیر اتصال آنها را به خاک ترکیه و مدیترانه تضمین می کند. زیرساخت های جاسوسی و شنود نیز می توانند بخشی از همین پروژه باشند، که تهدیدی مستقیم برای امنیت ملی ایران خواهد بود.
ضربه اقتصادی و استراتژیک به ایران
ایران پیش از این کریدور اصلی اتصال باکو به نخجوان بود و سالانه از این مسیر درآمد ترانزیتی قابل توجهی داشت. اما با فعال شدن زنگه زور، این درآمدها صفر می شوند و ایران یک ابزار چانه زنی ژئوپولیتیک را از دست می دهد. از سوی دیگر، bypass شدن ایران در مسیرهای انرژی و کالا به معنی کاهش نقش تهران در شبکه های ترانزیت بین المللی است.
پیوند انرژی از شاه دنیز تا اروپا
منابع انرژی میدان گازی شاه دنیز آذربایجان، که ایران سهم ۱۰ درصدی در آن دارد، می تواند از همین کریدور به ترکیه و سپس اروپا منتقل شود. کنترل مسیر توسط آمریکا و متحدانش، عملاً سهم ایران را در تصمیم گیری و مدیریت این صادرات به حاشیه می راند.
محور استراتژیک باکو–آنکارا–تل آویو
اتصال مستقیم آذربایجان به ترکیه، به معنی شکل گیری یک محور اقتصادی–نظامی قدرتمند است. اسرائیل که با هر دو طرف روابط عمیقی دارد، می تواند از این مسیر برای انتقال نفت، گاز، کالا و حتی تجهیزات حساس نظامی بهره ببرد، بدون اینکه ایران حتی فرصت نظارت داشته باشد.
ایران و معضل امنیت مرزهای شمال غربی
در شرایطی که تنش های منطقه ای با حضور اسرائیل در نزدیکی ایران افزایش یافته، کریدور زنگه زور می تواند به خط مقدم جنگ اطلاعاتی و روانی علیه تهران تبدیل شود. این مسیر علاوه بر حذف ایران از معادله ترانزیت شرق–غرب، می تواند جایگاهی برای استقرار سامانه های راداری و شنود اسرائیلی باشد.
امتیاز ۹۹ ساله؛ هدیه ای به واشنگتن
طبق توافق، آمریکا مدیریت کامل این کریدور را تا ۹۹ سال آینده در اختیار خواهد داشت. این یعنی حضور بلندمدت آمریکا و متحدانش (از جمله اسرائیل) درست در مرزهای ایران و ارمنستان. چنین امتیازی در تاریخ قفقاز بی سابقه بوده و می تواند ساختار امنیتی کل منطقه را تغییر دهد.
دروازه طلایی اسرائیل، کابوس تهران
کریدور زنگه زور دیگر فقط یک پروژه اقتصادی نیست؛ این همان مسیری است که اسرائیل را به چند کیلومتری مرز ایران می رساند. اگر این پروژه به طور کامل اجرا شود، ایران نه تنها بازار ترانزیتی بلکه بخشی از عمق امنیتی خود را از دست خواهد داد، و این برای تل آویو یک پیروزی استراتژیک تمام عیار خواهد بود.
نظرات کاربران