آیا بدون کارگران افغانی ساخت و ساز مسکن با مشکل مواجه خواهد شد؟ تأثیرات اخراج افغانی ها
جمعیت مهاجران افغانستانی در ایران؛ واقعیت های آماری
بر اساس آخرین آمارهای غیررسمی، بیش از ۷ میلیون مهاجر افغانستانی در ایران حضور دارند؛ با لغو برگه های سرشماری مهاجرین، بیش از ۴ میلیون نفر از آن ها غیرقانونی شناخته می شوند. ۱۵ تیر ۱۴۰۴ به عنوان آخرین مهلت خروج اتباع غیرمجاز اعلام شده که همین موضوع، برخی واحدهای تولیدی و مشاغل کشور را با چالش جدی رو به رو کرده است.
کارگران افغانستانی؛ ستون فقرات ساخت وساز و مشاغل سخت
طی دهه های اخیر، کارگران مهاجر افغانستانی نقش اساسی در صنایع مختلف کشور از جمله ساختمان، کشاورزی، تولیدی و خدماتی داشته اند. بخش عمده ای از این مشاغل سخت تنها با نیروی ارزان و پرتلاش مهاجران اداره می شد. اخراج یا خروج اجباری آن ها، معنایی غیر از افزایش هزینه ها، کمبود نیروی کار و رکود در حوزه های یادشده ندارد.
تأثیر اخراج افغانی ها بر صنعت ساختمان
کارفرمایان صنعت ساختمان معتقدند بخش قابل توجهی از نیروی انسانی پروژه ها، کارگران افغانی بوده اند که به دلیل ارزان تر بودن و تمایل بالا به کار، انتخاب اول برای بسیاری از پیمانکاران و صاحبان پروژه بودند. با محدودیت ها و اخراج اخیر، هزینه تأمین نیروی کار ساختمان به شدت افزایش یافته و بسیاری از پروژه ها با کاهش سرعت و حتی توقف رو به رو شده اند.
افزایش هزینه و تأثیر بر قیمت مسکن
اکنون با خروج کارگران مهاجر، کارفرمایان ناچارند به جای کارگران افغانی، کارگر ایرانی با دستمزد بالاتر استخدام کنند. مطابق گفته معماران و فعالان بازار، حقوق روزانه کارگران افغانی بین ۷۰۰ هزار تا یک میلیون تومان بوده اما دستمزد نیروی ایرانی به یک تا یک ونیم میلیون تومان می رسد. این اختلاف باعث می شود قیمت تمام شده ساخت مسکن افزایش یافته و درنهایت گرانی مسکن تشدید شود.
چالش در سایر صنایع؛ پوشاک، کفش و کشاورزی
نقش کارگران افغانستانی تنها به ساخت وساز محدود نیست. در کارگاه های پوشاک، کیف دوزی، کفش سازی و کشاورزی نیز، وابستگی شدید به نیروی مهاجر دیده می شود. کارفرمایان می گویند نیروی ایرانی تمایل کمتری به کارهای سخت و با درآمد پایین دارد و مجبورند برای حفظ کارگاه، با هزینه بیشتر نیرو جذب کنند که نتیجه آن افزایش قیمت کالا و خدمات است.
شوک بازار کار؛ افزایش بیکاری یا فرصت برای ایرانی ها؟
برخی کارشناسان معتقدند خروج نیروی کار مهاجر، می تواند فرصت بازآفرینی بازار کار باشد. اما واقعیت این است که بدون برنامه ریزی و آموزش حرفه ای برای جایگزینی، کاهش ناگهانی نیروی ارزان خارجی منجر به رکود موقت پروژه ها، اختلال در تأمین خدمات عمومی و افزایش بیکاری خواهد شد. سهم عمده بیکاران کشور، به گفته مرکز آمار ایران، فارغ التحصیلان دانشگاهی هستند که تمایل چندانی به کارهای یدی و سخت ندارند.
واقعیت های جهانی؛ تجربه اخراج کارگران مهاجر
نمونه کشورهای عربی مانند عربستان، کویت و امارات نشان می دهد که اخراج ناگهانی کارگران خارجی باعث افزایش شدید دستمزدها، کاهش کیفیت خدمات و حتی اختلالات شهری شده است. جایگزینی با نیروی بومی، فرآیندی زمان بر و هزینه بر است و اگر بدون حمایت و زیرساخت های کافی باشد، آسیب های اقتصادی را به دنبال دارد.
دولت چه باید بکند؟
به اعتقاد کارشناسان، خروج هدفمند و تدریجی مهاجران غیرمجاز باید با آموزش شغلی و برنامه ریزی دقیق برای جایگزینی نیروی ایرانی همراه باشد. دولت لازم است سیاست های حمایتی ویژه ای برای صنایع آسیب دیده تنظیم کند تا شوک ناگهانی به اقتصاد و بازار کار کشور وارد نشود.
جمع بندی
اخراج افغانی ها از بازار کار ایران اگرچه از نظر امنیتی و برخی ملاحظات اجتماعی ضرورت یافته، اما بدون برنامه ریزی منجر به چالش جدی در ساخت وساز، کشاورزی و صنایع کوچک می شود. راه حل، سیاست گذاری هوشمند برای جایگزینی نیرو و حمایت از کارفرمایان است تا بحران کوتاه مدت به یک فرصت بلندمدت برای بازار کار ایران تبدیل شود.
نظرات کاربران